DE RUSSISCHE ZIEL I

 

Twee tegengestelde zielen in Rusland. De heerser tsaar Peter de Grote die in 1697 Nederland bezocht om er een en ander te leren over scheepsbouw en de schrijver Tolstoi die ruim 100 jaar later pleitte voor behoud van de Slavische ziel.

In Rusland huizen twee zielen, een naar binnen gerichte ziel die genoeg heeft aan zichzelf en een naar buiten -het westen- gerichte ziel, die nieuwsgierig of zelfs leergierig is naar wat er buiten Rusland gebeurt.

Een bekend voorbeeld van zo een naar buiten gerichte ziel was tsaar Peter de Grote (1672-1725). Zijn niet aflatende nieuwsgierigheid bracht hem naar West Europa waaronder ook Nederland waar hij allerlei ambachten leerde met als belangrijkste de bouw van schepen. Hij moderniseerde het leger, de Kerk, handel, nijverheid en volksgezondheid. Hij stichtte Sint Petersburg en  maakte van Rusland een Europese grootmacht.

Hij is nooit vergeten in Rusland, ook niet in de hoogtijdagen van het communisme. Toen ik in 1969 een bezoek bracht aan het Winterpaleis zag ik daar tot mijn verbazing in een zaal de reusachtige troon van tsaar Peter staan. De communisten mogen dan de tsarenfamilie vermoord hebben voor tsaar Peter de Grote heeft men respect, aldus mijn perfect Nederlands sprekende gids.

Misschien dat dit respect iets te maken heeft met de manier waarop Peter de Grote met opstandelingen tegen zijn bewind optrad. Hij liet na zijn vertrek uit Nederland 1150 potentiële rebellen afgrijselijk martelen en daar na executeren door ophanging, onthoofding en radbraken. Deed de communistische partij met name ten tijde van Stalin niet hetzelfde? Potentiële rebellen werden tot bekentenissen gedwongen via schijnprocessen waarna die geëxecuteerd werden.

Het woord “ziel” werd in Rusland op nog een andere manier gebruikt namelijk voor wat wij lijfeigenen noemen. In Nederland werd in 1798 het lijfeigenschap  of horigheid aan landheren, slavernij met beperkte vrijheden, afgeschaft.

In de beroemde klassieker “Dode Zielen” van de Russische schrijver Gogol (1809-1852) wordt het lijfeigenschap aan de kaak gesteld. Een aan lager wal geraakte figuur koopt de dode zielen - overleden lijfeigenen - van landheren op met als doel ze te gebruiken als onderpand voor leningen waarmee hij rijk wil worden. In 1861 werd het systeem door tsaar Alexander II afgeschaft. Er kwamen toen 23 miljoen lijfeigenen vrij.

De  Russische schrijver Tolstoi (1828-1910) komt met concept van een Russische of Slavische ziel, een ziel die alle Slavische volkeren zouden hebben. 

“Het idee van de "Slavische ziel" is een complex en vaak besproken concept in relatie tot Leo Tolstoj en zijn werk. Het verwijst naar de veronderstelde unieke spirituele en culturele kenmerken van de Slavische volkeren, vaak in tegenstelling tot de westerse beschaving. Tolstoj, als een prominente Russische schrijver, wordt vaak gezien als belichaming van deze Slavische ziel, met zijn focus op spiritualiteit, eenvoud en een kritische houding ten opzichte van materialisme en modernisering.” (AI-overzicht)

Tolstoi’s ziel is een naar binnen gekeerde ziel, een conservatieve nationalistische ziel die zich verzet tegen het moderne, liberale westen met zijn individuele vrijheden en gelijkheid voor de wet.

OORLOGSBULLETIN 21

 

Alexei Anatolievich Navalny geboren op 4 juni 1976) is een Russische oppositieleider, advocaat en anti-corruptie-activist. Hij heeft anti-regeringsdemonstraties georganiseerd en zich kandidaat gesteld om hervormingen tegen de corruptie in Rusland te bepleiten, en tegen president Vladimir Poetin en zijn regering, die vermijdt om rechtstreeks naar Navalny bij naam te verwijzen. Navalny was lid van de Coördinatieraad van de Russische Oppositie. Hij is de leider van de partij Rusland van de Toekomst en oprichter van de Anti-Corruption Foundation (FBK). (Wikipdia)

De oorlogsbulletins volgen elkaar op. Geen wonder, want zolang die blijft doorgaan gaat veel aandacht uit naar alles wat er gebeurt of het nu direct of indirect met de oorlog te maken heeft. Neem nou de documentaire Navalny waarin stap voor stap en op een verrassende manier de poging tot moord op deze populaire oppositiepoliticus wordt bloot gelegd.

Voor degenen die het verhaal niet kent. Op zijn terugvlucht van Siberië waar hij zijn volgelingen heeft ontmoet, naar Moskou wordt hij ernstig ziek zodat het vliegtuig een noodlanding maakt. Navalny komt in een ziekenhuis terecht maar van begin af aan vertrouwen zijn vrouw en medewerkers de gang van zaken niet. Uiteindelijk krijgen ze gedaan dat hij naar een Duits ziekenhuis mag vertrekken. Daar wordt ontdekt dat hij zoals ze al vermoedden vergiftigd is met het militaire zenuwgas Novichok, een al eerder gebruikt moordwapen door de Russische geheime dienst.

Eenmaal genezen gaat hij met hulp van de bekende onderzoeksgroep Bellincat (zogenaamde datanerds die ook nuttig onderzoek hebben gedaan naar de aanslag op de MH 17)) naar de toedracht van de moord. Het gelukt Bellingcat het moordteam in kaart te brengen. De veronderstelde domheid van medewerkers van de geheime dienst, brengt hun op de gedachte om leden van dat moordteam rechtstreeks te bellen en te vragen naar de toedracht. Een van de vijf, meer een chemicus dan een moordenaar, trapt in de val waardoor de toedracht bekend wordt. De man zelf is sindsdien verdwenen.

Naïef is de gedachte dat je met you tube filmpjes onder een dictatuur als die van Putinski en eigenlijk elke dictatuur die steunt op leger, politie en geheime dienst politieke macht kunt mobiliseren. Dat kan allen als de volgelingen worden georganiseerd en bereid zijn de confrontatie fysiek aan te gaan. Dat is onder meer gebleken in Oekraïne tijdens de Maidan revolutie. Geloof maar niet dat Putinski zoiets zal toelaten in zijn Rusland.

Aan het einde van de documentaire, waarbij Navalny bij terugkeer naar Moskou wordt gearresteerd en tot elf en een half jaar celstraf wordt veroordeeld, besef je pas goed hoever Putinski bereid is te gaan. Veel verder dan normale mensen  kunnen vermoeden. Daarom valt ook niet te verwachten dat er spoedig een einde komt aan de oorlog. Putinski gaat door tot het bittere einde. Hij beschouwt dat als zijn missie in de voetsporen van Tsaar Peter de Grote zo weten we intussen.

Tsaar Peter de Grote, een boom van en vent en geen klein opdondertje zoals Putinski, is de stichter van het Groot Russische rijk met oorlogen tegen Zweden en het Turkse -Ottomaanse Rijk. Zijn nalatenschap was verwoestend voor de bevolking. Als gevolg van oorlog, onderdrukking, vervolging,  uitbuiting en vertrek van vluchtelingen was de bevolking met 20% gedaald, aldus Wikipedia. Als Putinski zo doorgaat zou het resultaat van zijn oorlog in Oekraïne wel eens hetzelfde kunnen zijn. 

Naschrift

De Russische oppositieleider Aleksej Navalni is onverwachts overgeplaatst naar een extra beveiligd strafkamp in Melechovo, ongeveer 250 kilometer ten oosten van Moskou. Dat heeft de lokale waarnemer Sergej Jazjan gezegd. Hij houdt in de regio de rechten van veroordeelden in de gaten in samenwerking met de gevangenisautoriteiten. Volgens hem gaat het om kolonie IK-6.

Hij zat tot dusver in de correctionele inrichting nr. 2 in Pokrov, bijna 120 kilometer van Moskou. Toen zijn advocaat daar dinsdag arriveerde, kreeg hij volgens Navalni's stafchef Leonid Volkov van de directie te horen: "Die gedetineerde is hier niet".