16. VOER VOOR POLITICOLOGEN. BLAAST RECHTSE STORM LINKS OMVER?

De verkiezingsuitslagen van studentensteden en gemeenten waar asielzoekerscentra zijn een illustratie van een kloof in levensgevoel en ervaring. In de beide asielcentrum gemeenten Ter Apel en Budel kreeg de PVV 33% van de stemmen. In de studentensteden Amsterdam, Utrecht en Nijmegen kreeg GL/PvdA meer dan 33% van de stemmen. Op de foto een demonstratie in Ter Apel augustus 2022. (Foto ANP) 

 

Het zal voor veel kiezers ongemakkelijk wakker worden zijn in een politiek landschap waar de koppositie wordt ingenomen door een uiterst rechtse partij (37 zetels voor de PVV), een partij die jaren lang tot taboe is verklaard door de meeste andere partijen. Een taboe wat in de afgelopen verkiezingscampagne doorbroken is door de VVD.

De gedachte daarachter was geen kiezers op voorhand uit te sluiten. Dat is democratisch juist maar dit verkiezingsresultaat zal niet de bedoeling zijn geweest van VVD lijsttrekker Yesilgöz. Aan haar nu toch de taak om als een van de grotere partijen (24 zetels) verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen dat Nederland als nog een stabiele regering krijgt.

Daarin hoeft ze niet alleen te staan. Nieuwkomer BBB met 7 zetels (met 16 zetels de grootste fractie in de Eerste Kamer) heeft al een handreiking gedaan, mits de PVV radicale standpunten inslikt. Wellicht geldt dat ook voor nieuwkomer NSC (20 zetels) al hoewel Omtzigt zich in voorzichtiger woorden heeft uitgelaten.

Met name zijn partij zou een sleutelrol kunnen spelen bij het matigen van de uiterst rechtse storm die gisterenavond over Nederland heeft gewaaid. Hij kan met VVD en BBB Nederland naar een wat stabielere koers loodsen zonder de PVV kiezers het bos in te sturen. 

Links Nederland met de Linkse Combinatie voorop zal een tijdje nodig hebben om de klap te verwerken. Hun droom van Links aan de macht in Nederland is in rook opgegaan. Timmermans ging voor het Torentje, voor de macht zoals hij zei. 

Dat had gekund maar dan had hij in plaats van alleen maar te dromen van een Links Nederland meer voeling moeten hebben met de zorgen van de kiezers in het midden, want zonder dat midden gaat het niet in Nederland.

Nu leidde zijn machtsstrategie, strategisch stemmen heette dat, tot het leeg zuigen van andere links georiënteerde partijen waaronder met name D66. Dat schiet niet op.

Als Nijmeegs politicoloog overviel mij plaatsvervangende schaamte bij het optreden van de door de NOS ingehuurde politicologen bij de verkiezingsavond. Zelfs een eenvoudige analyse van het uiteenvallen van de fusiepartij CDA in drie stukken langs de oude politieke breuklijnen ontgaat hun net als de foute strategie van links. In plaats daarvan hielden ze krampachtig vast aan onderzoeken, grafieken en modellen. 

22. TERUG NAAR NIJMEGEN. DE MISSIEPATER VAN HET HEILIG HART

Tweemaandelijks nieuwsblad van de solidariteitsvereniging met de Christelijke arbeidersbeweging CLAT (voorheen CLASC)

 

Er waait een wind van revolutie door Nijmegen, buitenlandse revoluties wel te verstaan. Che Guevara  posters zijn nog altijd geliefd op studentenkamers. De laatste tijd is een poster met Black Panther vrouw Angela Davies populair. Er is zelfs een werkgroep Black Panthers opgericht. Maar Latijns Amerika met zijn gewelddadig verzet tegen rechtse militaire dictaturen trekt de meeste belangstelling. Che Guevara mag dan mislukt en dood zijn, het geloof in de revolutie is niet met hem gestorven. 

Een werkgroep antropologen heeft een priester, een missiepater van de orde van het Heilig Hart te Tilburg, uitgenodigd om te komen vertellen over zijn jarenlange ervaring in Brazilië. Jan Rutges is nog maar pas geleden door de Braziliaanse militaire dictators het land uitgezet. Ik ben benieuwd hoe zijn verhaal past bij dat van Camilo Torres,  de Colombiaanse priester die net als Che Guevara de dood vond tijdens gewelddadige guerrilla acties en wiens erfenis nog steeds Colombiaanse studenten inspireert.

Rutges praat gemakkelijk en zonder moeilijke woorden over zijn missie in Brazilië. Als jongen uit een goed maar niet overdreven streng katholiek gezin in Montfoort koos hij niet zozeer vanwege het geloof voor de missie maar meer vanwege het avontuur. Dat was in zijn jeugd ook de enige manier om iets van de wereld te zien. 

Met zijn hart op de goeie plaats gaan zijn ogen open voor de armoede van de gelovigen in zijn parochie. Niet langer was het preken van het geloof het belangrijkste of het toedienen van de sacramenten maar het bestrijden van sociaal onrecht. Hij wilde daar wat aan gaan doen. Maar dat is niet zo gemakkelijk.

Dat begint al bij de armen zelf. Die hebben volgens Jan nog vaak de slavenmentaliteit van vroeger. Ze denken er niet aan om zich te verzetten tegen de grootgrondbezitters, de politici of zelfs de kerk. Ze doen wat hun gezegd wordt zoals ze dat al eeuwen hebben gedaan.

Hij ontdekt dat de kerk bij de plaatselijke elite hoort. Wat de priester vertelt is waar en moet volgens de door hem gestelde regels gebeuren. De kerk bevrijdt de mensen niet maar houdt ze gevangen in het systeem van onderwerping verwant aan de vroegere slavernij.

Om dat te doorbreken begint Jan gespreksgroepen de organiseren waarin ze over zichzelf, hun gezin, hun werk en hun problemen kunnen praten. Hij leert hen lezen en schrijven want ook dat konden velen nog niet. Tot ontzetting van de conservatieve clerus wordt Jan een leraar tussen de mensen in plaats van een priester boven de mensen. 

Door deze activiteiten komt hij in aanraking met jongeren die de militaire dictatuur als de macht die het sociaal onrecht in Brazilië in stand houdt. Hij verleent hen hand en spandiensten door bijvoorbeeld plekken te zoeken waar ze kunnen slapen, zich verbergen of wat dan ook. 

Bij de conservatieve clerus inclusief de bisschop krijgt hij nu ook politie en geheime dienst op zijn nek. Hij wordt eerst in de gaten gehouden en dan opgepakt. Na ongeveer een maand in de gevangenis te hebben gezeten, krijgt hij tijdens een verhoor de keuze voorgelegd tussen vertrekken uit Brazilië en nooit meer terugkeren of een proces waarbij hij grote kans heeft veroordeeld te worden tot jarenlange gevangenisstraf. Jan kiest voor vertrek uit Brazilië ook al gaat hem dat zeer aan het hart.

Nu doet hij wat hij kan om in Nederland de Braziliaanse militaire dictatuur te bestrijden. Dat is de manier waarop hij nog solidair kan zijn met zijn arme parochianen. Maar er is meer. Hij roept ons op om lid te worden van CLASC Nederland een vereniging die zich inzet voor solidariteit met de Christelijke Latijns Amerikaanse Vakbeweging. 

Het gaat hem daarbij niet zozeer om het Christelijke, hij zelf is inmiddels geen priester meer, maar om steun aan de vakbeweging die van onderop strijdt tegen het sociale onrecht. Ik geef gehoor aan zijn oproep en word lid van de vereniging CLASC Nederland (kort daarna CLAT Nederland). Zo kom ik via Latijns Amerika alsnog terecht bij de vakbeweging.