DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 53

 Londerzeel, Vlaams Brabant 2005

De Vlamingen besluiten na de staatshervorming van 1980 waarbij gewesten en gemeenschappen werden ingesteld, Het Vlaams Gewest en de Vlaamse Gemeenschap samen te voegen in wat je de natie-staat Vlaanderen kunt noemen. Vlaanderen is daarmee sinds de Tachtigjarige oorlog een min of meer zelfstandig land geworden. Het beschikt voortaan over een eigen regering met aan het hoofd een premier en een parlement. 

Tevens wordt met deze maatregel een toekomstig onafhankelijke Vlaanderen in de steigers gezet. De dubbele nationaliteit - Vlaming en Belg te zijn - wordt met deze staatshervorming geformaliseerd. Het is de eerste stap op weg naar zelfbestemming met een eigen taal en eigen cultuur, een stap uit de eenzaamheid. De Vlaming heeft voortaan een land dat zijn thuis is, waar zijn taal wordt gesproken en zijn cultuur beleefd maar hij heeft nog wel een Belgisch paspoort.

Het zelfvertrouwen onder de Vlamingen is zo groot dat ze besluiten hun regering en parlement te vestigen in het tweetalige Brussel, de voormalige hoofdstad van het hertogdom Brabant, de Zeventien Provinciën, de Zuidelijke Nederlanden en samen met Amsterdam van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, en niet in een van de roemrijke oude Vlaamse steden als Mechelen (tijdens het bewind van Margaretha van Oostenrijk de bestuurlijke hoofdstad van de Nederlanden), Leuven, Gent, Kortrijk of Antwerpen. 

Je zou denken dat ook de Franstaligen Brussel tot hun hoofdstad maken, maar het Waalse Gewest valt niet samen met de Franstalige Gemeenschap. De Franstalige Gemeenschap is over twee Gewesten: het Waalse Gewest (waaronder ook het gebiedsdeel van de Duitstalige Gemeenschap valt) en het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest. Het Waalse Gewest is eveneens verdeeld. Het beslaat ook het grondgebied van de Duitstalige Gemeenschap in de Oost Kantons van België. Na onderling geharrewar in met name de machtige socialistische partij (PS) met zijn partijbaronnen in Luik en Charleroi wordt de provinciestad Namen de hoofdstad van het Waalse Gewest.

Nog geen tien jaar later volgt de 3e staatshervorming (1988-1989) waarbij de bevoegdheid van de gemeenschappen nog eens worden uitgebreid naar het hele onderwijs, samen met die van het Arbitragehof, dat de mogelijkheid krijgt om de wetten en decreten te toetsen aan art.10 (gelijkheidsbeginsel), 11 (discriminatieverbod) en 24 (vrijheid van onderwijs) van de Belgische Grondwet. Daarnaast volgt een akkoord over de inrichting van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 4

In plaats dat Brussel een tweede Parijs werd, is de Grande Madame 
 een Madame van vergane glorie geworden.
Foto: Het Warande,  Koninklijk Park of Park van Brussel
(Parc de Bruxelles of Parc de Warande)

Waarom zetelen Waalse regering en parlement in Namen in plaats van Luik, een stad met meer inwoners, geschiedenis en aanzien dan Namen? Ligt Luik misschien te dicht bij de Nederlandse grens en bijgevolg de Nederlandse taal? Per slot van rekening is in de Voerstreek, de streek tussen Luik en Maastricht, jarenlang een felle taalstrijd gevoerd onder leiding van de beruchte Franstalige burgemeester José Happart. 

Ondanks afspraken over de taalgrens in 1963 waardoor in Voeren het Vlaams de officiële voertaal werd, probeerde Happart met arrogante provocaties het Frans als bestuurstaal voor de Voerstreek te behouden. Zijn acties waren olie op het nationalistische voer van indertijd het Vlaams Blok. Dat op zijn beurt werd beschouwd als bewijs dat Vlamingen een kortzichtig nationalistisch volk of nog erger is. 

Wat ook wordt beweerd, is dat Namen als regerings- en parlementszetel van Wallonië het resultaat zou zijn van een compromis tussen de baronieën (de plaatselijke partijklieken) van de Waalse socialistische partij (Parti Socialiste PS). Luik zou alleen gestaan hebben tegenover Namen en Charleroi, een andere belangrijk socialistisch bastion. De PS is als grootste partij in Wallonië het centrum van fel verzet tegen een verdere opdeling van het federale België. Ze zijn daarvoor zelfs koningsgezind geworden.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 3

Café Du Parc, Brussel, september 2015

Je denkt in alle politieke onschuld dat de Franstaligen, die Brussel na de afscheiding van Nederland in 1832 drastisch verfranst hebben, de kroon op hun werk zetten met de vestiging van Waalse parlement in Brussel. Wonderlijk genoeg is dat niet gebeurd. Het Waalse parlement zetelt in de zo goed als onbekende stad Namen. 

Hoe komt dat zo? Waarom zien de Franstaligen net als de Vlamingen de stad Brussel ook niet als hun politiek-bestuurlijke hoofdstad? Is dat alsnog uit respect voor het laatste restje Vlaams in Brussel? Of wat ook kan, zien de Franstalige Brusselaars de Walen liever niet in hun binnenstad? Of andersom, zien de Walen het niet zitten met Brussel met zijn facade van Grande Dame waarachter veel armoede schuilt? Of is het uit politieke berekening? Met Brussel als zelfstandig Gewest zijn er in het federale België immers twee Franstalige Gewesten. Het overwegend Franstalige Brussel en het geheel Franstalige Wallonië. Twee is meer dan een en dat kan in de toekomst politiek strategisch van belang zijn.

Het gerucht wil dat Wallonië niet wil opdraaien voor de hoge sociale kosten en de dure infrastructuur van de Grande Dame. Als forenzenstad van Vlamingen én Walen, de wegen naar Brussel zitten tegenwoordiger nog voller dan die in de Nederlandse Randstad,  loopt Brussel veel belastinggeld mis. De kosten voor de hoofdstedelijk infrastructuur en de sociale programma’s zijn erg hoog door het hoge aantal werklozen (ongeveer 17%) en de vele migranten. Het kan natuurlijk ook dat Vlaanderen betaalt aan Wallonië om uit Brussel weg te blijven. Over de bestuurlijke kosten zullen we het nog maar niet hebben.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 2

Het Vlaamse dorp Breendonk (foto 1997) waar de wereldberoemde "Duvel" vandaan komt.

Maar als Vlamingen niet van Brussel houden waarom zetelt het Vlaamse Parlement er dan? Vlaanderen heeft genoeg historische steden die de hoofdstad van hun Gewest kunnen zijn zoals daar zijn Antwerpen, Mechelen, Gent en Leuven. Mechelen, gelegen op slechts een balscheut ver van Brussel is van 1474 tot 1546 zelfs bestuurlijke hoofdstad van de Spaanse Nederlanden. Daarna wordt Brussel opnieuw de hoofdstad van de Spaanse Nederlanden, d.w.z. van de Zuidelijke én de Noordelijke Nederlanden. 

Maar dat is van korte duur. Ongeveer 20 jaar later begint de Tachtigjarige jarige oorlog die ruwweg de Noordelijke Nederlanden van de Zuidelijke Nederlanden scheidt. Met de verraderlijke onthoofding van de graven Egmont en Hoorn in 1568 op de Grote Markt in Brussel denkt koning Filips II dat hij een einde maakt aan de verdeeldheid in zijn eigen hofhouding. Beiden terechtgestelden verzetten zich samen met Willem van Oranje tegen de inquisitie van protestanten. Oranje weet na de terechtstelling waar hij aan toe is. Op zijn koning vertrouwen kan hij niet meer. Hij kan niet anders dan in opstand komen. 

De gevolgen van dit historisch vandalisme van koning Filips II  zijn voor Brussel dramatisch. Goed tachtig jaar oorlog voeren, leidt tot een halvering van het achterland van Brussel en de opkomst van de eeuwige concurrent Amsterdam met een eigen achterland. Eens de hoofdstad van het Rijk van Karel V is  Brussel gedegradeerd tot een buitenpost van Madrid. Het is een provinciestad geworden in een vernield, verdeeld en verweesd Waals en Vlaams achterland. De verfransing van Brussel tweehonderd jaar later komt als een genadeslag voor Brussel. De stad raakt nu ook nog zo goed als vervreemd van Vlaanderen. 

We zijn alweer bijna honderd jaar verder als de Vlamingen Brussel alsnog opeisen als hun politiek-bestuurlijke hoofdstad. Is dat omdat ze de stad willen behouden als een banier van hun taalstrijd, een strijd om de eigen taal en gelijke rechten die na de Eerste Wereldoorlog is begonnen? Is de Tachtigjarige oorlog voor de Vlamingen na 350 jaar nog niet afgelopen? Niemand weet wat het uiteindelijke lot van Brussel zal zijn maar de Vlamingen willen Brussel behouden als een bruggenhoofd in hun strijd.

(verschijnt wekelijks)