MENSBEELD EN POLITIEKE PARTIJ

Een schilderij van Bennie Jolink.

Van de week zat de Achterhoekse zanger Bennie Jolink aan onze nationale borreltafel samen met de de Amsterdamse PvdA lijsttrekker Pieter Hilhorst. Het spijt me dat ik moet vaststellen dat tegenover de nuchtere Jolink mijn collega politicoloog Hilhorst afsteekt als een gladde prater die nog moet leren luisteren. Absoluut ongeschikt voor het lijsttrekkerschap tenzij ze daar in Amsterdam zo verknocht zijn aan de PvdA dat het niet uitmaakt wie de PvdA lijst aanvoert.

Wat mij aansprak aan Jolink was zijn stemadvies om ten eerste te gaan stemmen en ten tweede op mensen te stemmen die je kent en dus kunt vertrouwen. Een prima advies. Jolink vertelde daarop op een CDA'er te gaan stemmen omdat hij die kende. Het gejoel dat vervolgens opsteeg rond de tafel was zo jaren zeventig vorige eeuw dat ik er zelf verbaasd van stond. Ik wist niet dat ze bij de VARA zo vastgeroest waren.

Ik zou het stemadvies van Jolink nog willen aanvullen met een derde criterium namelijk het mensbeeld van de politieke partij. Dat mensbeeld bepaalt immers hun kijk op mens, maatschappij en overheid en bijgevolg de wijze waarop de aanhangers van die partij over het algemeen in de politiek staan. Een feilloos criterium is het natuurlijk nooit want er lopen nu eenmaal in elke politieke partij opportunisten rond. Dus een mens moet altijd gewaarschuwd blijven.Uiteindelijk zijn we allemaal geneigd tot het kwaad en politici misschien nog wel het meest.

Het mensbeeld van liberalen, in het geval van Nederland terug te vinden bij VVD en D'66, is dat van het autonome en vrije individu. Vandaar dat volgens deze partijen de wetgeving gebouwd is op het individu net als de belastinginning enz. De staat moet zich zo weinig mogelijk met het individuele burger bemoeien. D'66 erkent niettemin - meer dan de VVD – de sociale dimensies van de mens zodat de overheid waar nodig mag ingrijpen om de individuele burger terzijde te staan, waarbij wel gewaakt moet worden tegen wat heet de uitholling van de individuele verantwoordelijkheid door te veel overheidsbemoeienis. Economische efficiency en marktwerking zijn belangrijke instrumenten om de contract samenleving soepeltjes te laten functioneren.

Het mensbeeld van de socialisten en aanverwanten, in Nederland vertegenwoordigd door de SP, PvdA en Groen Links, is dat van de sociale mens die opgaat in de gemeenschap. Voor veel socialisten vallen gemeenschap en staat samen, al blijkt dat in de praktijk niet mogelijk te zijn. Het burgerschap is voor socialisten op de eerste plaats een sociaal burgerschap dat desnoods van bovenaf, d.w.z. door de overheid mag worden opgelegd, eventueel ten koste van de individuele vrijheid. Om ervoor te zorgen dat iedereen niet alleen in beginsel gelijk is -we zijn allemaal mensen - maar ook zo gelijk mogelijk leeft, mag de staat naar believen ingrijpen om materiële zaken te herverdelen. Socialisme is van staatswege georganiseerde solidariteit.

Daar tussenin zitten de Christelijke partijen – in Nederland zijn dat CDA, Christen Unie en SGP - met hun opvatting dat de mens enerzijds zelf verantwoordelijk is voor de inrichting van zijn leven maar anderzijds onmiskenbaar een sociaal wezen is dat zonder de ander geen volwaardig mens kan zijn. Aan dit mensbeeld ontlenen de Christelijke partijen hun middenpositie tussen links en rechts. Het gevolg van dit mensbeeld is dat zij zowel de individuele vrijheden met de eigen verantwoordelijk wensen te handhaven maar anderzijds toch ook de sociale kant en de medeverantwoordelijkheid voor de samenleving erkennen. Het blijft daarom schipperen tussen enerzijds en anderzijds, een balans die in de praktijk nogal eens moeilijk te vinden is en daarom naar rechts en dan weer naar links doorslaat.

Een variant op dit alles is het populisme van de PVV. In het populisme is elk mensbeeld, links, rechts of Christelijk ondergeschikt aan de wil om aan de (politieke) macht te komen. Vele middelen zijn daartoe geoorloofd. De andere politieke partijen delen met de PVV die wil tot (politieke) macht maar worden daarbij ingetoomd door hun mensbeeld. Althans dat mogen we veronderstellen want nogmaals opportunisme is van alle tijden en van alle politieke partijen. Echter in een populistische partij is opportunisme tot een deugd verheven en dat maakt zo'n PVV gevaarlijk zodra ze aan de macht komt. Jolink had dan ook gelijk met zijn schilderij om de mensen te waarschuwen voor Wilders. Je weet nooit wat die man verzint om aan de macht te komen en als het zover is om aan de macht te blijven.

VLAAMSE VRIJHEIDSSTRIJDER

Als inwijkeling mag ik aanstaande zondag mijn stem uitbrengen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Om aan mijn plicht van verantwoordelijk burger te voldoen heb ik me ingeschreven. Ik heb een oproep om te gaan stemmen in het Gerard Walschap gemeenschapshuis in het kerkdorp St. Jozef, waar ik ook woon en dat deel uitmaakt van de gemeente Londerzeel.

Ondanks zijn centrale ligging in de vierhoek Antwerpen, Brussel, Mechelen en Gent is Londerzeel nog steeds een plattelandsgemeente waar de Christen Democraten (CD&V) bij wijze van spreken al eeuwen de dienst uitmaken. Sinds de laatste verkiezingen (2006) bestaat de helft van de gemeenteraad uit Christen Democraten plus de burgermeester. De rest is verdeeld over de Socialistische Partij SP (5 zetels), Vlaams Belang (4) en Open VLD (1).

Bij de aanstaande verkiezingen dienen zich twee nieuwe partijen aan. De Nieuwe Vlaamse Alliantie (N-VA), de partij van Bart de Wever en een van CD&V afgesplitste partij ‘Londerzeel Warm & Dynamisch’ o.l.v. de vroegere schepen Connie Moons. De Christen Democraten liggen dus aan twee kanten onder vuur. Stel dat Connie Moons en de N-VA elk twee zetels weghalen bij CD & V en de N-VA ook nog eens 2 bij Vlaams Belang dan zou de N-VA in een klap even groot kunnen worden als CD & V. Dat zou voor Londerzeel een kleine revolutie zijn.

Ik denk dat ik N-VA ga stemmen. Niet dat de Christen Democraten het in Londerzeel slecht hebben gedaan. Voor zover ik dat kan zien, ligt de gemeente er goed bij. Een groot deel van het wegennet en de riolering is vernieuwd. Er is genoeg nieuwbouw, het winkelgebied is flink uitgebreid, de stadskern is goed opgeknapt, er is een prima bibliotheek, een bloeiend verenigingsleven, aandacht voor bos en milieu en het is er veilig.

Linkse partijen zijn fel tegen de N-VA omdat de partij nationalistisch zou zijn en rechts. Ik beschouw de N-VA daarentegen als een veranderingsgezinde partij, wat in crisistijd geen kwaad kan, en als Brabander voel ik wel verwant aan de emancipatiestrijd van de Vlamingen. Misschien stem ik zondag dus wel voor een kleine revolutie of zoals de N-VA zelf zegt voor ‘de kracht van verandering’.