DE KLEINE GESCHIEDENIS VAN JAN VAN DER PUTTEN 3. ARGENTINIË

 

“Handleidingen en voorschriften van de Politiek-Militaire Organisatie van Montoneros.” Dit is de titel van de “enkele individuele instructiehandleiding voor de O.P.M. (en de bijbehorende voorschriften).” Het telt 396 pagina's en een index van 10 pagina's. De hoofdstukken zijn bedoeld om leden van de guerrillabeweging, die in 1970 werd opgericht, te trainen voor gevechten van dichtbij en over lange afstand. Ook voor het maken en plaatsen van bommen.nDe zwart-witfoto's en instructies met enkele of dubbele regelafstand, getypt in een typemachine-achtig lettertype, waren bedoeld om leden van de peronistische gewapende organisatie voor te bereiden op het gebruik van alle soorten vuurwapens, zoals het lichte automatische geweer (FAL), het machinegeweer (PAM), het zware machinegeweer (FAP), het 7,65 kaliber Madsen-machinegeweer, de Colt-revolver, het Browning High Power 9mm-pistool en onder andere de Bersa-, Tala- en Ballester-pistolen. In het 'oorlogshandboek' van de Montoneros worden de verschillende soorten wapens beschreven, hoe je ze het beste kunt gebruiken, hoe je ze schoonmaakt en hoe je ze tegen 'de vijand' kunt gebruiken.

Er zijn ook ruwe schetsen en tekeningen, met de hand en met een liniaal gemaakt, voor het correct en effectief vervaardigen en gebruiken van explosieven, met details om een ​​maximale effectiviteit te bereiken." (overgenomen van de website Total News)

Nog tijdens zijn Chileense tijd maakt Jan in buurland Argentinië de terugkeer van Juan Peron en diens tweede vrouw Isabelle mee (1972). Argentinië was sinds het aantreden van generaal Peron in 1946 nooit genezen van het Peronisme, een voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen politieke stroming waarin socialisme en kapitalisme had in hand gaan. 

Dat Jan niet meteen door had hoe diep her Peronisme verankerd is in de Argentijnse maatschappij leidt er toe dat hij in zijn boekje “Peronisme”  voorspelt dat de tijd van het Peronisme voorbij zou zijn. Een fout die hij in zijn boek grif toegeeft.

Juist in de tijd van Jan gaat de strijd tussen rechtse en linkse Peronisten naar een hoogtepunt. De meest drieste gewelddaden worden gepleegd door de Montoneros. Zij plegen aanslagen en overvallen met als doel de bestaande orde te ondermijnen. Jan omschrijft de Montoneros als “een samensmelting van verschillende katholieke bewegingen. Ze waren sterk beïnvloed door het Tweede Vaticaanse Concilie, de bevrijdingstheologie en de Colombiaanse priester-guerrillero Camilo Torres, Peronisme werd voor hen de Argentijnse versie van socialisme” (blz.84)

Zo beschreven, lijkt het een onschuldige groep van radicale, goed bedoelende katholieken maar in werkelijkheid zijn de Montoneros het best te vergelijken met de Duitse Rote Armee Fraktion, die eveneens met moord en doodslag de gevestigde orde omver wilden werpen. Dat waren geen lieve jongens en meisjes.

De Montoneros zijn in de val gelopen van een vulgair Marxime vermengd met de dadendrang van radicale vrijheidsstrijder als de Argentijn Che Guevara, de Cubaan Fidel Castro en inderdaad de Colombiaanse priester Camilo Torres. De laatste had zich overigens uit wanhoop bij een op Cuba georiënteerde guerrillagroep aangesloten om vervolgens al na enkele weken bij een actie te sneuvelen. 

De terugkeer van Peron en zijn vrouw Isabelle draaide uit op een bloedbad tussen linkse en rechtse Peronisten dat uitmondde in de terreurdictatuur van Generaal Videla (1976-1981). Jan maakt na Chili de verschrikkingen in Argentinië van nabij mee. Hij is zo verstandig zijn vrouw Fleur met dochter Pamela naar Nederland te laten vertrekken. Hij blijft achter, naar hij veronderstelt uit een soort journalistiek plichtsgevoel. Hij wordt getuige en doet verslag van de hel of het slachthuis dat Argentinië was geworden. 

Tijdens de dictatuur worden duizenden mensen, vooral jongeren, vermoord of verdwijnen door ze uit vliegtuigen te gooien. Mensenrechten organisaties schatten dat 30.000 mensen om het leven gebracht werden door de dictatuur onder leiding van generaal Videla. De meeste verdwenen personen werden nooit teruggevonden.

Aan het eind van het hoofdstuk over Argentinië rekent Jan alsnog af met de Montoneros die willens en wetens een strategie van confrontatie door moord en doodslag volgden en dachten dat ze het leger konden verslaan. De Montoneros gingen door, ook toen bleek dat ze verloren hadden. Waarom? 

Jan verklaart het uit een mengeling van ideologische starheid, blinde naïviteit, een rampzalig wensdenken en de angst van de leiders om hun macht en gezag te verliezen. Hij noemde het een voorhoede zonder achterhoede, d.w.z. ze hadden geen voeling met de Argentijnse bevolking of zoals ze het zelf zeggen “het volk”, een mythische begrip in zowel linkse als rechtse kringen waarop geen andere manier vat is te krijgen dan door democratische verkiezingen. 

Waarom had Jan niet eerder door dat hij te maken had met een voorhoede zonder volk? Is het zo moeilijk om in te schatten hoe een groep als de Montoneros zich verhoudt tot de maatschappelijke werkelijkheid? Er waren in die tijd toch ook vakbonden die wel wisten wat de mensen dachten?

ECONOMISCHE TSUNAMI

 

Niet langer de anderhalve graad opwarming bezorgt Nederland en de rest van de wereld kopzorgen maar de hoge inflatie gekoppeld aan de energieprijzen.

We weten allemaal hoe een tsunami eruit ziet, een tientallen meters hoge bewegende  muur van water die alles wegvaagt. Het ziet er naar uit dat we nu een economische tsunami meemaken, niet ver weg in Azië of zo maar hier in eigen land, in Europa en uiteindelijk over de hele wereld. Het is een tsunami van hoge energie en voedselprijzen die de inflatie opjaagt tot voor kort nog ongekende hoogte.

Door de hoge energieprijzen worden we collectief armer. Veel geld verdwijnt naar het buitenland om olie, gas enz. te betalen. De inflatie vreet aan de koopkracht waardoor veel gezinnen armer worden. Er moeten nieuwe keuzes gemaakt en prioriteiten gesteld worden om rond te komen. Keuzes waar we decennia niet voor hebben gestaan.

De schokgolf van de inflatie wordt gevolg door de stijgende rente, iets wat een generatie niet meer is voorgekomen. De stijgende rente maakt het lenen van geld duurder en dus ook hypotheken. Er zullen straks veel minder gegadigden zijn voor het kopen van het huis met als gevolg dat de huizenprijzen stabiliseren of gaan dalen. Wat gaat dit betekenen voor de woningzoekenden op een toch al benauwde woningmarkt? Krijgen we een nieuwe woningnood? Niemand die het weet. De politiek en de deskundigen zwijgen er voorlopig nog over. Ze kijken de kat uit de boom.

Oplopende rente betekent dat de overheidskosten om geld te lenen om de gaten in de staatsbegroting te vullen, duurder wordt. Gaten in de begroting vullen met nieuwe gaten kan een ramp worden misschien niet meteen in Nederland maar in andere Eurolanden als Frankrijk en Italië kan het funeste gevolgen hebben. Krijgen we weer een schuldencrisis die de Euro aan het wankelen kan brengen? Niemand die zich aan een voorspelling waagt.

Europa heeft voorlopig genoeg financiële veerkracht al moet je de sociale spanningen als gevolg van groeiende armoede niet onderschatten. En wat wordt de prijs voor het overeind houden van schuldenlanden? Zal de Europese Centrale Bank de kosten opnieuw afwentelen op onze pensioenen en andere kapitaalvoorzieningen? Moeten we weer bijdragen aan Europese potten om de schulden te herverdelen? Niemand die het waagt daarover iets te zeggen.

Zoals het er nu naar uitziet gaan we ook in de rest van de wereld woelige tijden tegemoet. Een aardige thermometer is wat er in een land als Argentinië staat te gebeuren. Daar is het politieke gevecht over de verdeling van de schulden en de armoede al begonnen. Een gevecht dat zich bij elke financiële crisis herhaalt tussen degenen die menen dat meer staatsinterventies tot aan nationaliseren toe de oplossing is en degenen die de internationale schulden in de hand willen houden door te bezuinigen.

In Argentinië is het een strijd in extremo vanwege een gebrek aan financiële stabiliteit en ongelijke verdeling van de welvaart. Nederland zal grotendeels gespaard blijven voor zo een vergaande strijd maar het zal niettemin de kop opsteken. Door de huidige spanningen als gevolg van de stikstofcrisis, de migratiecrisis, de klimaatcrisis, energiecrisis enz. zou het wel eens spannender kunnen worden dan we gewend zijn.

NATIONALISTISCH POPULISME ARGENTINIË EN BOLIVIA

Van links naar rechts:Persident Cristina Kirchner van Argentinië, president Hugo Chavez van Venezuela en president Evo Morales van Bolivia. Chavez bedeelt zijn politieke vrienden in Latijns Amerika royaal. Zo heeft hij bijgedragen aan de verkiezingskas van Cristina K. die een gepassioneerde bewonderaar is van Chavez. 

Het ziet er naar uit dat in Latijns Amerika een golf van nationalisaties op komst is. Of is het al een epidemie? Het is een aloude ziekte van veel Latijns Amerikaanse landen. Een ziekte omdat tot nu toe er geen enkel land echt mee is opgeschoten. Het begon met de Mexicaanse revolutie aan het begin van de twintigste eeuw. De meest radicale nationalisaties vonden in de jaren zestig plaats op Cuba. De Cubanen leven nu nog steeds in grote armoede.

De tweede golf begon tien jaar geleden met de Venezuelaanse president Chavez, een grote vriend van de Cubaanse leider Fidel Castro. Nu wordt hij dan gevolgd door de Argentijnse president Kirchner en de Boliviaanse president Morales. Beiden hebben zich met hun linkse populisme  economisch muurvast gereden daarom nu hun vlucht naar voren.

Het begon met een verbod van Kirchner aan de oliemaatschappijen hun prijzen te verhogen ook al is de inflatie huizenhoog. Hogere prijzen voor energie terwijl de lonen al worden weggevreten door de inflatie is voor een populiste als Kirchner een doodzonde. Dat zou maar tot rellen en wie weet erger leiden. Dus wordt een Spaanse oliemaatschappij aangepakt. Daarmee snijdt het mes van de populariteit aan twee kanten. De prijzen blijven laag en de buitenlandse boosdoener wordt aangepakt.

Bovendien is Spanje een mooi doelwit nu het zelf economisch op apegapen ligt en de Europese Unie als gevolg van de economische crisis even minder hoog van de toren kan blazen. Een kans die haast te mooi is om waar te zijn. Natuurlijk schrik je er buitenlandse investeerders mee af. Natuurlijk moet straks de belastingbetaler toch opdraaien voor het oppompen van de benodigde olie maar voorlopig heeft Kircher haar status als redder van het volk kunnen behouden en daar gaat het per slot van rekening om. Kirchner wil natuurlijk ook proberen Evita Peron te evenaren.

De Boliviaanse linkse populist Morales kon uiteraard niet achterblijven. Net als Kirchner nationaliseerde hij een Spaans bedrijf, de belangrijkste elektriciteitstransporteur van het land. Morales koos daarbij nog de ouderwetse methode van een militaire bezetting van het bedrijf op 1 mei. Een duidelijke boodschap op de Dag van de Arbeid  aan de bevolking dat hij bereid is om desnoods met geweld terug te nemen wat van het volk is. Dat de Bolivianen straks zelf zullen moeten opdraaien voor de achtergebleven investeringen, vertelde Morales er niet bij.

Lossen die nationaliseringen wat op? Behalve dat de beide presidenten daarmee  politiek krediet winnen bij hun kiezers, zal de bevolking er weinig mee opschieten. De investeringen moeten hoe dan ook gedaan worden. Aangezien buitenlandse investeerders geen risico willen lopen in een land waar niks zeker is, zal de bevolking zelf daarvoor via belastingen of dure staatsleningen moeten opdraaien.

Bovendien, particuliere buitenlandse bedrijven mogen onbetrouwbaar zijn, de eigen politici zijn geen haar beter. De corruptie onder politici en bestuurders in Argentinië en Bolivia is berucht. Op de corruptieschaal van Transparancy Internationaal scoort Argentinie nog altijd een 8 en Bolivia zelfs een 9. De kans dat de genationaliseerde bedrijven een voorbeeld van efficiency en dienstbaarheid aan de bevolking zullen worden, is dus erg klein. Ondertussen scoort Venezuela een 10.