Posts tonen met het label vredesbeweging. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vredesbeweging. Alle posts tonen

donderdag 27 augustus 2026

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 3. IEN VAN DEN HEUVEL EN MAX VAN DEN BERG

Links, ien van den Heuvel in 1975. Helemaal rechts Max van den Berg, naast hem Joop den Uyl en daarnaast Ed van Thijn. Foto genomen in de jaren '80.


 

In 1974 wordt Ien van den Heuvel tot partijvoorzitter gekozen. Zij introduceert met de Rooie Vrouwen het feminisme in de partij en vernieuwt het vredesactivisme. Zij is actief bij de kerkelijke vredesbeweging IKV (Interkerkelijk Vredesberaad) waarvan ze later voorzitter wordt. 


Met haar komst aan de top van de partij worden nieuwe accenten gelegd op de positie van de vrouw binnen en buiten het gezin. Daarmee wordt het traditionele arbeidersgezin, de belangrijkste pijler onder het kiezersbestand van de PvdA, onderwerp van discussie. Centraal staat dat de vrouw economisch financieel zelfstandig moet worden zodat ze minder afhankelijk wordt van haar man Ze moet  in haar eigen inkomen kunnen voorzien. De individualisering treedt aldus het gezin binnen. 


Door de vredesbeweging begint men in de PvdA anders te kijken naar de Koude Oorlog. Het gelijk komt niet langer van een kant. Het Westers kapitalisme en imperialisme dragen mede verantwoordelijkheid voor het onrecht in de derde Wereld. Niet alles is slecht aan het communisme. De dreiging van een kernoorlog maakt het dringend gewenst dat in plaats van nog meer kernwapens  een dialoog komt tussen Oost en West, wat in de praktijk een dialoog tussen de Sovjet Unie en de VS inhoudt, de twee toenmalige kernmachten.


Den Uyl paste zich zoveel mogelijk aan deze nieuwe linkse koers van zijn partij aan, maar bleef trouw aan de klassieke democratische beginselen van de sociaal-democratie. Den Uyl was en bleef een democraat. Hij bekritiseerde daarom scherp en openlijk Ien van den Heuvel toen zij in 1975 na een bezoek aan Oost Duitsland (DDR) begrip toonde voor de Berlijnse muur. 


In 1979 werd Ien van den Heuvel opgevolgd door Max van den Berg. Radicaal als hij was, zette met zijn voorzitterschap de ‘nederlagenstrategie’ van de partij pas goed in de verf. 


“De ‘nederlagenstrategie van oud-PvdA-voorzitter Max van den Berg houdt in dat een politieke partij principieel blijft vechten voor haar idealen en onmogelijke of compromisloze standpunten handhaaft, ook al is op voorhand bekend dat een nederlaag of verlies in de praktijk onvermijdelijk is. Het doel is om zuiver te blijven op de inhoud en de kiezer helder te tonen waar de partij ten  gronde voor staat, in plaats van te vroeg te bezwijken voor slappe compromissen.” ( ‘Nederlagenstrategie’, Prof. Dr. Joop van den Berg, 11 september 2020), Montesquieu Instituut) 


Maar bij gebrek aan absolute meerderheden in de Tweede Kamer vormt het sluiten van compromissen sluiten het hart van de Nederlandse democratie. Wie dat niet wil, blijft buiten de regeringsmacht en kan zelfs in een politiek isolement terecht komen. 

  

Internationale solidariteit stond ook bij Max van den Berg hoog op zijn politieke prioriteitenlijst. Hij verklaarde zich in de geest van de tijd solidair met links radicale gewapende groepen in Midden Amerika. Dat bracht hem samen met andere linkse partijen in de Tweede Kamer in 1984 in botsing met CDA Minister Hans van den Broek en een deel van zijn eigen Tweede Kamer fractie in het parlement.


De minster was van mening dat het sturen van verkiezingswaarnemers naar El Salvador ter ondersteuning van gematigde krachten vertegenwoordigd door de christen-democratische presidentskandidaat José Napoleon Duarte, zou kunnen helpen om op termijn een einde te maken aan de wrede burgeroorlog tussen gewapend extreem links en de rechtse doodseskaders.


De linkse oppositie waaronder ook een deel van de PvdA fractie in de Tweede Kamer, meende echter dat het sturen van verkiezingswaarnemers een dictatoriaal regime zou legitimeren en dat de verkiezingen niet democratisch konden zijn omdat de linkse guerrillabeweging (FMLN) en haar politieke tak (FDR) niet konden deelnemen.


Uiteindelijk stemde de fractie onder leiding van buitenland woordvoerder Relus ter Beek in met het sturen van waarnemers en aldus de deelname van een partijgenoot aan de waarnemingsmissie goed te keuren.


De felle Kamerdiscussie doofde pas enigszins nadat de twee waarnemers (CDA'er Kerstiëns en PvdA'er Nelissen ) na terugkomst een genuanceerd rapport uitbrachten. Hoewel zij de enorme chaos en de repressieve omstandigheden beschreven, concludeerden zij dat de massale opkomst van de Salvadoraanse bevolking liet zien dat de verkiezingen onder de burgers wel degelijk leefden en dus niet als een "totale schijnvertoning" vanuit Washington konden worden afgedaan. 


Dit leidde later dat jaar (eind 1984) tot een vergelijkbare discussie in de Kamer toen dezelfde waarnemers naar de verkiezingen in het Sandinistische Nicaragua moesten worden gestuurd.

woensdag 26 maart 2014

BRUSSELSE DEMONSTRATIE TEGEN OBAMA EN VOOR VREDE


Ik dacht het al wel toen ik van verre wat beweging en vlaggen zag op Place Luxembourg tegenover het Europees Parlement. Het is een vaste plek voor demonstraties geworden zoals je die ook altijd ziet voor het Witte Huis in Washington. Het eerste wat ik zag, was het bovenstaande spandoek met de leus "Free the Five". Die vijf zijn Cubanen die in de VS zijn opgepakt en veroordeeld voor spionage. Volgens Cuba zijn ze het slachtoffers van Noord Amerikaans imperialisme. Ik ken de actie nog van de mijn vakantie op Cuba. Zou het een pro-Cuba demonstratie zijn vanwege het bezoek vandaag van Obama aan België? 



Dit was het volgende spandoek dat ik zag. Ik lees dat "een andere wereld  mogelijk is" met de al lang geleden vermoorde Che Guevara, President Fidel Castro van Cuba,  voormalig President Hugo Chavez van Venezuela (gestorven in het harnas), President Correa van Ecuador, President Ortega van Nicaragua) en President Evo Morales van Bolivia. Zo gezegd een Latijnse bende van zes van levenden en doden die bekend staan om hun anti-Amerikanisme. 


Het is een groepje demonstranten op het plantsoen. Honderd misschien of een beetje meer. Ik heb geen ervaring met het tellen van demonstranten. Het is een allegaartje aan vlaggen met daaronder meestal jongeren. Ik zie de bekende demonstratie attributen, een sirene, een megafoon en een man met een microfoon. Hij scandeert lezen tegen Obama. Wie zijn de organisatoren van deze happening? Ik ga op zoek met mijn camera in de aanslag.



Ik stuit op een jongeman met geldbiljetten achteloos in zijn borstzak, een stropdas met wapentuig en een tas waarop TOTAL staat. Ik denk dat de boodschap is dat TOTAL niet deugt. Goldman Sachs zal ook wel niet deugen als ik naar de tas van de man kijk waar ook al achteloos bankbiljetten uitsteken. Wat zal het zijn; corruptie, oplichting, ongeoorloofde winsten? 



Dit spandoek lijkt mij het hart van de demonstratie te zijn. De agenda van Europa en Obama deugt niet, zo lees ik. Ze moeten ontwapenen om te ontwikkelen. De boodschap is ondertekend met "vrede.be" en "intal.be". Ik heb het opgezocht thuis op internet. Intal is in 2006 opgericht door 2 NGO's waaronder Geneeskunde voor de Derde Wereld en 2 Solidariteitscomités (Cuba en de Filippijnen). Op de website "vrede. be" lees ik een lange voorgeschiedenis die start met de communistisch georiënteerde vredesbeweging uit 1949 en leidde tot de oprichting in 1949 van de "Belgische Unie voor de Verdediging van de Vrede"  de voorloper van VZW Vrede. Ze zijn vooral tegen de NAVO en ander Westers vredesongemak. Ik kom over de laatste ontwikkelingen rond de Krim en de Oekraïne niks tegen.



De tekst op het bord is duidelijk. "Wapens maken is immoreel. Ze gebruiken is crimineel. Wij willen niet geregeerd worden door wapenhandelaars."



Deze man loop met de Costa Ricaanse vlag tussen de vlaggen van ECOLO (Waals Groen Links) en de Vlaamse Partij van de Arbeid PvdA. De rode ster in de witte cirkel hoort niet thuis in de vlag dus zal het wel een vlag zijn van een of andere partij of beweging. Costa Rica heeft geen leger en dat is natuurlijk wel een pluspunt voor een vredesbeweging.

Zal Obama iets vernomen hebben over de demonstratie? Ik lees op de site van Intal.be dat de vredesbeweging een kernraket van chocolade aan de Belgische Federale premier di Rupo heeft gegeven met de opdracht om Obama te zeggen dat de Amerikaanse kernwapens uit Kleine Brogel weg moeten. Je mag hopen dat di Rupo niet samen met Obama van de chocola heeft zitten smullen zonder serieus op het onderwerp in te gaan. Belgische chocolade is ondertussen aan een opmars bezig om naast bier een van de belangrijkste exportartikelen van het land te worden.