ZEEHELD MICHIEL DE RUYTER

Het mooiste van de tocht van Breskens naar Vlissingen is de oversteek van de Westerschelde. Het is de combinatie van de weidsheid van de zee, de zon, de frisse wind, het woelige water en het gezelschap zelve dat het tot een aangename belevenis maakt.

Aan de overkant van Breskens ligt Vlissingen. Vanaf het veer zie je een molen en een kraan, de oranje daken van de binnenstad, een merkwaardige toren en flatgebouwen.

Achterom kijkend zie ik onder een zacht blauwe hemel, een weidse zee liggen die schittert in de zon. Het is alsof je naar een stukje van de eeuwigheid kijkt waar je ziel in schoonheid kan rond dwalen.

Eenmaal van boord zien we een klein, charmant stationnetje met een hel eigen stijl  en symmetrie. In het midden een grote klok als bewijs dat treinen en tijd bij elkaar horen.

Aan het begin van onze wandeltocht zien we het lelijkste monument ooit. Een plaatje geeft duiding: “Aangeboden in het kader van het Europees Jaar van het Milieu. Het vraagt blijvend aandacht voor de strijd tegen de vervuiling van onze (inter)nationale wateren. 21 september 1987.” Onthuld door drs. E.H.T.M. Nijpels zeg maar Ed. Zou die man niet door de grond gezakt zijn van schaamte?

Onderweg komen we vriendelijke Vlissingers tegen waaronder twee vriendinnen die hun dagelijkse wandeling met hun honden maken. De een is afkomstig uit Vlaanderen de ander uit de Zaanstreek.

Net voor we de stad inlopen, komen we langs het monument van de vissersvrouw. Een trotse vrouw met helaas meeuwenstront op haar hoofd.

Achter de rug van onze nationale zeeheld Michiel de Ruyter, die naar zijn geliefde zee kijkt, drinken we een cappuccino met huisgemaakt appelgebak. 

Bij binnenkomst van het Muzeeum gevestigd in het huis van de machtige redersfamilie Lampsins, de reder waar Michiel de Ruyter zijn carrière begon, staan we voor een portret van Michiel zelf. In het museum zien we het verhaal van de weesjongen die zijn droom te varen over de wijde zeeën waar maakt en uitgroeit tot een zeeheld.

We wandelen door de complexe geschiedenis van de Republiek der Nederlanden. Die wist zich dankzij Michiel de Ruyter te handhaven tussen de toenmalige zeevarende grootmachten Engeland, Spanje, Frankrijk, Portugal en ja ook de Denen. Je vraagt je af wat er van de Republiek der Nederlanden terecht zou zijn gekomen zonder zeeheld Michiel de Ruyter? 

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 33

Echtpaar in Antwerpen, oktober 1993

Na mijn voorgaande uitstappen naar de politieke actualiteit in België, gaan we terug naar de tijd van Koning Willem I van de Verenigde Nederlanden, die onder bescherming van de toenmalige Europese grootmachten (Congres van Wenen 1814-1815) probeerde te herenigen wat gescheiden was door de Tachtigjarige Oorlog. De poging tot hereniging van de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden strandde al na 15 jaar en leidde zelfs tot de oprichting van de nieuwe Europese natie België. 

Waarom faalde deze poging tot vereniging terwijl de beide landsdelen toch ook de Nederlandse taal deelden en enkele eeuwen geschiedenis? Denk bijvoorbeeld aan het Hertogdom Brabant dat zich uitstrekte van Brussel tot den Bosch. Veel van de oorzaken die leidden tot de nieuwe scheiding zijn in voorgaande blogs besproken. 

Zo was het Zuidelijke landsdeel katholiek, net als de voormalige Generaliteitslanden, dat waren de overwegend katholieke landsdelen die met de Vrede van Munster in1648 onder het Staatsgezag van de protestantse Republiek kwamen. De katholieke kerk in het Zuiden vreesde protestantisering en verlies aan macht en invloed onder een protestantse koning zoals de Generaliteitslanden was overkomen. 

Ten tweede moest de Franstalige elite, ook die in Vlaanderen, weinig hebben van het Nederlands als voertaal en vreesde al evenzeer verlies aan politieke en economische macht en invloed. Ten derde stonden de liberale intellectuelen afwijzend tegenover het autoritaire regiem van koning als Willem I. Ten vierde vonden ze allemaal dat de Zuidelijke Nederlanden ondervertegenwoordigd waren in het landsbestuur te Den Haag.

En de Noord Nederlanders, wat dachten die van hun nieuwe Zuidelijke landgenoten? Zagen ze het als een soort Generaliteitslanden met een overwegend katholieke bevolking en een clerus die in wezen niet te vertrouwen waren zoals ten tijde van De Republiek? Beschouwden ze de Zuidelijke Nederlanden als een aanwinst of als een blok aan het been?

Met de Franse bezetting van Nederland omstreeks 1795 was weliswaar een einde gemaakt aan de discriminatie van de Generaliteitslanden. Maar dat wil nog niet zeggen dat daarmee de integratie van deze landsstreken was voltooid. Een ding is de (politieke) barrières tot integratie opheffen, een ander ding is de nieuwkomers te aanvaarden als volwaardige medeburgers. Dat gold dus zeker ook voor de nieuwkomers uit het Zuiden, hoezeer koning Willem I ook zijn best deed om de integratie van Zuid en Noord te versnellen door allerlei economische, culturele en politieke maatregelen.

(verschijnt elke vrijdag)