DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 19

Mijn moeder, mijn oma en een oudere broer
midden jaren 20 van de vorige eeuw

Na Pasen mag ik naar huis. Ik heb er bijkans drie maanden opzitten. Op de dag van mijn vertrek wordt mijn moeder opgenomen in hetzelfde ziekenhuis. We ontmoeten elkaar bij de voordeur van het ziekenhuis. Was dat toeval of georganiseerd door de Zusters van Liefde? Ze vertelt me dat ik bij haar moeder, mijn oma, zal komen te wonen. Ik hoor dat ze ziek is geworden van het altijd maar weer buiten staan voor mijn glazen huis tijdens haar ontelbaar vele bezoeken. Daar kwamen ook nog eens de zorgen bij over mijn toestand.

Bezorgde moeders zien heel wat af. Dat begint al bij de geboorte. Wat daarna komt weet niemand maar een ding is zeker, zorgen zullen er altijd zijn. Waarom worden zoveel vrouwen dan nog steeds moeder? Ze weten toch waar ze aan beginnen? Is het een geheimzinnige kracht van Moeder Natuur, gehoorzamen zij aan de wetten van de evolutieleer of is het de Liefde? Wie het weet mag het zeggen.

Neem nu het gezellige Kerstmis, het feest van de geboorte van Jezus Christus. Bekijk dat eens van de kant van moeder Maria. Zwaar zwanger onderweg naar een verre stad moet ze bevallen in een stal tussen koeien, ezels en schapen. Dat is toch geen doen? Zo een gebeurtenis feestelijk te vieren is onmenselijk. En alsof dat nog niet erg genoeg is, moet ze meteen na de bevalling op de vlucht met haar Zoon en Man naar een vreemd land vanwege een jaloerse koning die het op haar Zoon gemunt heeft. Het kan toch niet anders of ze heeft zich onderweg vaak wanhopig afgevraagd waar ze in ’s hemelsnaam aan begonnen is?

De rest van haar levensverhaal is al evenmin bemoedigend. In plaats dat haar Zoon een fatsoenlijke timmerman wordt zoals zijn vader, wordt hij een rondreizend prediker die zijn mond niet kan houden. Dat moet verkeerd aflopen. Nog maar net 32 jaar oud wordt hij verraden door een volgeling en opgepakt door de Romeinse bezetter. Die bespotten en mishandelen Hem. In plaats van een fatsoenlijk proces wordt hij ter dood veroordeeld door een opgehitst volk en aan een kruis gespijkerd. Zijn moeder maakt dit pijnlijke en droevige einde mee. Wat heeft haar Zoon haar anders gebracht dan ellende en verdriet? Zelfs als het God's eigen Zoon is, dan is dit nog geen doen.

Ik leer in het huis van mijn oma weer op eigen benen te staan. In de ouwelijke huiskamer loop ik van stoel tot stoel tot mijn benen sterk genoeg zijn om me te dragen. Ondertussen worden de dagen langer en mooier, met zon en warmte. Ik kan buiten spelen. Ik knikker bij de voordeur op de stoep met kinderen uit de buurt. Het is of er niks aan de hand is geweest.

(verschijnt elke dinsdag)

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 17

Mijn jonge dood zou groot verdriet aan mijn ouders hebben gebracht. Ze hadden nog maar net een kind verloren, vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog, hun eerste kind, een dochter van nog geen twee maanden.  “Kom bruid van Christus” staat op het bidprentje ter harer nagedachtenis.

Op het bidprentje staat het kind Jezus haar op te wachten onder de hemelpoort met een stralend licht achter zich. Een meisje vliegt aan de hand van een engel in de sterrenhemel richting C.. Dit is natuurlijk allemaal geestelijk bedoeld. Volgens het Roomse geloof heeft ieder mens een ziel, dus ook baby’s. Hun ziel kan naar de hemel gaan en daar de bruid worden van bruidegom C. zoals bezongen wordt in het Bijbelse Hooglied en het Geestelijk Hooglied van de Heilige Joannes van het Kruis.

Je moet er niet aan denken dat Christus zelf een vroege dood zou zijn gestorven. Dat had best gekund. Hij had bij wijze van spreken al dood kunnen gaan in de stal waar hij geboren is tussen koeien, ezels en schapen. Dat zijn Moeder Maria en hij zelf daar geen akelige ziektes hebben opgelopen, is een wonder.  Maar goed dat ze gezond zijn gebleven van lijf en leden anders zouden we niets meer gehoord van C. Het plan Gods om het mensdom te bevrijden van de erfzonde zou de mist in gegaan zijn.

Je kunt je afvragen waarom Onze Lieve Heer zo een pas geboren kind laat sterven? Dat is een mysterie net als het leven zelf. We weten het niet, we begrijpen het niet. We kunnen hooguit geloven dat er een reden is voor dit alles. Hoe dan ook, volgens het bidprentje is er niks aan de hand.

Lieve ouders en familie wil niet vragen

Waarom ik ben heengegaan

En na weinig korte dagen 

Ledig liet mijn wiegje staan.

Ja ik ben maar kort gebleven

Korter dan U had gedacht

Toen ik aan U werd gegeven

En mijn komst U vreugde bracht.

‘k Was van plan te blijven wonen

Vele jaren aan Uw zij,

Om U later dan te toonen

Hoe U dierbaar waart aan mij

Maar daar hoorde ik de engelen zingen

Ik zag er vele blank en dons

Om mijn wiegje zich verdringen

Die mij riepen: speel met ons.

Ik vloog toen spoedig met hen mede

Dartelend spelend met mekaar

Naar het rijk van eeuwige vrede

en uw Cornelia wacht U daar.

Zulk een gedicht geeft troost aan de ouders. Ze hoeven zich geen zorgen te maken, hun kind is goed terecht gekomen. 

Maar of je zo een verhaal voor de tweede keer zou kunnen geloven, is maar de vraag. Daarom is het maar goed dat ik ben blijven leven. Anders zouden ze thuis misschien wel gek geworden zijn van verdriet en wie weet wat daar dan allemaal van was gekomen. Ik denk dat Onze Lieve Heer ook vond dat het genoeg was geweest. Je moet het geloof van de mensen ook weer niet teveel op de proef stellen. Dan kunnen ze wel eens van dat geloof afvallen en waar blijf je dan?

(verschijnt elke dinsdag)

HET VERRAAD VAN JUDAS

'Het verraad van Judas', foto van Petrus

Paaszaterdag was in mijn katholieke jeugd een brugdag tussen de 2 treurige dagen Witte Donderdag en Goede Vrijdag en de 2 vrolijke, vrije Paasdagen met lekker eten. Pasen was immers ook het einde van de vasten, al was dat in mijn jeugd ook al niet meer dan symbolisch geworden met een snoeptrommeltje. Een blikken trommeltje waar je de snoepjes, die je ondanks de vasten kreeg, bewaarde tot Pasen, als dat lukte.

Paaszaterdag was ook een verwarrende dag. Om 12 uur beierden de klokken om de paaseieren uit Rome rond te strooien die je dan pas de volgende dag, op Paaszondag na de Paasmis, in de tuin kon gaan zoeken. Je leerde op school wel over Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszondag maar over het hoe en waarom van de Paashaas en de Paaseieren hoorde je nooit wat. Die waren er gewoon. Meer dan een ei eten op een dag was in mijn jeugd nog een zeldzaamheid, net als een chocolade Paashazen en kuikentjes in mandjes met suikereitjes.

Nostalgie genoeg, maar Pasen is ook een geestelijke erfenis die het overdenken waard is. Zo kun je je afvragen waarom Jezus Christus in de nachtelijke uren tijdens het mediteren over zijn aanstaande dood, door een van zijn volgelingen alsnog wordt verraden. Een verraad dat hij notabene eerder die avond tijdens zijn afscheidsmaal met zijn volgelingen aankondigde. Daar zit je dan als trouwe volgelingen met de kennis dat een van je vrienden, broeders of kameraden verraad zal plegen. Wat doe je dan? Volgens het evangelie van Matteus deden ze wat des mensen is namelijk ieder voor zich vragen aan de meester of hij het zou zijn. Als Judas vraagt of hij het zal zijn dan bevestigt JC dat. Met andere woorden Judas pleegt willens en wetens verraad.

Dat vond ik gek. Wie doet nu zoiets? Gek vond ik ook dat het verraad van Judas door kon gaan terwijl JC 's nachts in de hof van olijven zijn Vader, God de almachtige, dringend vraagt om Hem niet zo te laten lijden. Een goede vader zou zijn zoon zulks toch met alle macht willen besparen? Waarom deed Hij dat dan niet? Wilde Hij niet omdat het nu eenmaal zo was afgsproken tussen de Vader, de Zoon en de Heilige Geest en afspraak is afspraak - hoe krankzinnig ook – of kon Hij het niet? Dat laatste zou betekenen dat God ondanks zijn Almacht niet kan ingrijpen in de keuze van mensen. Dat zou een bevestiging zijn van de vrije wil die ook aan de wieg stond van de val van Adam en Eva in het aardse paradijs en daarmee aan de erfzonde. Dezelfde erfzonde waar de dood van JC aan het kruis ons van zou moeten verlossen.

Zo bezien is het drama van JC in ieder geval goed doordacht. Het verhaal klopt. Het sluitstuk is het kwaad waarvoor mensen kunnen kiezen zonder dat enige goddelijke macht kan ingrijpen. Aan de ene kant is dat een geruststelling. Wij mensen zijn zo vrij als een vogeltje om te doen en te laten wat we willen. We hebben als mensen een goddelijk status, niet zo verwonderlijk als je ook geleerd hebt dat God ons geschapen zou hebben naar Zijn Beeld en Gelijkenis. Tegelijkertijd is het beangstigend. Als zelfs God niet opgewassen is tegen het kwaad, wie dan wel? Wat kunnen wij mensen dan nog? Toch niet veel meer dan er mee leren leven.

Kwaad, niet als afwijking maar als de normaalste zaak in de wereld. Was dat ook niet het geval met de moorden van Kim de Gelder op onschuldige baby's, een oppas en een oude vrouw en de moord van Jasper S. op het  meisje Marianne Vaatstra? Beide daders zijn immers door deskundigen tot normale mensen verklaard die wisten wat ze deden. Ze maakten dus willens en wetens keuzes die normaal gesproken tegen het menselijke geweten ingaan. Volgens die deskundigen was het geweten van die 2 niet ziek of toevallig net even buiten werking.

Geen opwekkende gedachte. In ieder geval minder opwekkend dan de gedachte dat mensen in wezen goed zijn als ze maar de juiste opvoeding krijgen in de juiste omstandigheden. Dan heb je tenminste nog het idee dat je er wat aan kunt doen. Als kwaad echter een autonome keuze kan zijn en geen ziekte dan komen we er eigenlijk nooit van af. Dan moeten we berusten in het kwaad en wie wil dat?