Jacob Adriaensz Backer (1608 - 1651), De courtisane, Museu Nacional de Arte Antiga, Lissabon.
Je loopt in het Museu Nacional de Arte Antiga in Lissabon op
je gemak langs oude Hollandse schilderijen met portretten van strenge vrouwen
met stijve kragen en dan opeens hangt daar open en bloot voor je neus een paar
blanke borsten als twee volle manen. De eigenaresse van dit brutale paar kijkt
je vrijmoedig aan terwijl ze tussen duim en middelvinger een flinke munt toont.
Haar kapsel zou beter kunnen en de lippen zijn een tikkeltje te rood maar haar boodschap is duidelijk. Wie betaalt die
krijgt waar voor zijn geld. Hollands koopmanschap op zijn best.
Ik zie dat het schilderij “de courtisane” heet en in 1640
gemaakt is door de Amsterdamse schilder Jacob Adriaensz Backer (Harlingen 1608– Amsterdam 1651). Een tijdgenoot van Rembrandt. Oud is hij niet geworden. Hij is nooit getrouwd, kocht nooit
een huis en er zijn geen schandalen bekend. Dat zijn getekende mannelijke en
vrouwelijke naakten van uitzonderlijke kwaliteit zijn volgens Wikipedia, kunnen
we zien aan het schilderij.
Ik wist niet dat er in die tijd zo rondborstig geschilderd
werd in Nederland. De Nederlandse schilderkunst was toch voornamelijk bestemd
voor rijke burgers en die hangen geen levensechte borsten in de huiskamer. In
de slaapkamer was misschien nog wel plaats voor een enkele naakte godin in
lustig gezelschap van fluitende goden maar een echte hoer aan de muur was toch
niet gebruikelijk, dunkt me.
Mijn zoektocht op internet levert geen antwoord op mijn
vraag vanwaar dit schilderij van de verder zo brave schilder Backer? Heeft hij
dit voor eigen plezier geschilderd, was hij een vaste klant van haar of was zij
een rijke courtisane die zelf opdracht voor dit portret gaf? Hing dit portret
dan misschien ook in haar werkkamer of op zijn slaapkamer? Wie zal het zeggen?
Er zijn 140 schilderijen van hem bekend maar ik heb geen tweede portret als dit
kunnen vinden. Hij heeft voornamelijk traditionele Hollandsche portretten
gemaakt (70 stuks), een enkel idyllisch mythologisch stuk, regenten en
schuttersstukken.
