71. MIJN SPROOKJEJAREN ZESTIG, BEZETTING AULA VAN DE R.K. UNIVERSITEIT

De Nijmeegse Rector Magnificus Baron S. van Wijnbergen in het midden ietwat verlegen lachend tussen de massa van bezettende studenten. Pal naast hem links mijn broer B., daarnaast ik zelf, dan Dora en huisgenoot B. Net achter de microfoon zit tstudiegenoot F. J.

En dan gebeurt wat gebeuren moest. De aula van de R.K. Universiteit wordt onder de ogen van de Roomse Heilige en Kerkgeleerde Thomas van Aquino, bezet. De allereerste bezetting van een universiteit in Nederland. Een voetnoot in de annalen van de geschiedenis, een heldendaad voor de bezetters.  Zij of liever hun woordvoerders eisen democratisering en een universiteit in dienst van het volk.

“In het najaar van 1968 bezetten Nijmeegse studenten de aula gedurende één dag: de allereerste studentenbezetting van een universiteitsgebouw in Nederland. Daarmee reageerden ze op de voorstellen van de regering die het academisch bestel wilde herstructureren. Studenten zagen daarin een poging om de universitaire studie om te vormen tot een instrument dat de kapitalistische maatschappij diende in plaats van het volk. “ (Vox)

Het toeval, het lot, de stand van planeten of God zelf, wie zal het zeggen, wil dat ook ik tot de helden behoor. Wij met z’n allen, daar in de aula van de Roomse universiteit te Nijmegen, doen op dat moment, op die dag een historische poging om de wereld te veranderen, te beginnen aan de universiteit zelf. We hebben geen idee wat het gaat worden, maar wel veel energie en enthousiasme.

De bezetting zelf wordt een les in democratisering. Op de voorgrond treden dezelfde gezichten van altijd naar voren. Sommigen herken ik van de bijeenkomsten van de Kritiese Universiteit in het café aan de Oranjesingel. Voor mij is het de oude garde van de studentenverenigingen maar dan met nieuwe woorden. Hun vanzelfsprekende autoriteit is gebleven, hun woorden zijn anders.

Ik heb te doen met de vermeende vijand, Rector Magnificus prof.mr. S. Baron van Wijnbergen. Ik zie hem voor het eerst. Hij staat zowat naast me. Als ik wil kan ik hem aanraken. Hij lacht verlegen. Hij weet zich geen raad met de situatie, heeft geen idee in wat voor een heksenketel hij terecht is gekomen. Zijn naam heeft hij niet mee. Een Baron is hoe dan ook van de verouderde orde. Hij zegt dat hij wil luisteren en praten over hervormingen voor zover de wet dat toelaat. Hij beseft niet dat wij de wet zijn.

Hoe uitgelaten de stemming ook is onder de studenten, voor de woordvoerders is de bezetting een serieuze zaak, een zaak zo ernstig dat je er bijna bang van wordt. Maar we versagen niet en blijven geduldig luisteren naar wat onze leiders te zeggen hebben. Je weet maar nooit. In de loop van de dag blijkt dat de hele zaak niet veel meer is dan een administratieve aangelegenheid. Het gaat om herverdeling van de administratieve macht.  Waar blijft de verbeelding?

(verschijnt elke vrijdag)

DE SPROOKJESJAREN 60 (VOORHEEN: MAKE LOVE, NOT WAR) 32, DE TELEFOON

Kleuterschool 1951

Tijden veranderen sneller dan de sociologie kan bijhouden. Dat de sociologie van de briefschrijver verandert naar de sociologie van de beller, is nog maar een begin al beseffen Van Doorn & Lammers dat in hun inleiding van de Moderne Sociologie niet. Bellen is gemakkelijker dan schrijven dus gaan we massaal bellen in plaats van schrijven. Het gemak dient de mens. Pen en papier zijn niet meer nodig, geen enveloppen meer, geen postzegels meer, geen gang meer naar de postbus of het postkantoor en vooral geen gedoe meer met moeilijke spellingsregels en zinsbouw. 

Onze moedertaal op papier is al jarenlang een ergernis bij vooruitstrevende docenten. In hun streven naar gelijkheid pleiten ze voor minder moeilijke en gecompliceerde grammaticaregels en spelling. Schrijven en lezen zijn elitair. Gelijkheidsdenken tot in het uiterste. Alles plat slaan heet dan in een van de verhalen van Maarten Toonder in zijn Bommelsaga. Dat je met plat maken van je taal meteen ook de geschiedenis van je taal uit het raam gooit, komt in het denkraam van zulke goed bedoelende gelijkmakers niet op.
 
Bellen kun je vanuit je luie stoel, van achter de aanrecht of aan de rand van je zwembad, als je dat toevallig in je achtertuin hebt liggen. Je kunt een zakelijk gesprek voeren, een ambtelijk gesprek, een bureaucratisch gesprek, de politie bellen of de minister of een huis tuin en keukengesprek voeren over koetjes en kalfjes. Precies dat maakt het leven aangenaam, het uitwisselen van nieuwtjes over wie er pas dood is, je bezoek aan de huisarts, je verjaardagsfeestje en je onmogelijke relatie.

Het mooist is dat je zulke gesprekken meteen ook kunt kruiden met gevoelens. Probeer dat maar eens in een brief! De telefoon is een beter hulpmiddel om overeind te blijven in de dagelijkse chaos van het leven dan brieven schrijven. Een kleuter kan de was doen. Sociologen hopen de chaos die leven heet met hun onderzoek naar wetmatigheden in het gedrag van de mensen onder controle te krijgen. Maar helaas, nog voordat ze ook maar de schijn van greep hebben op de sociale werkelijkheid, gooien technologische ontwikkelingen roet in het eten. 

De ontwikkeling van de zaktelefoon is onbeheersbaar geworden. Sociologen hebben het nakijken. Je wilt weten hoe je neef het in Australië maakt, je broer in Zuid Afrika en je vriendin in België? Het is een kwestie van even bellen vanuit je broekzak en het is gepiept. Een reis maken naar het oerwoud? Zo gereserveerd per internet, geen reisbureau meer nodig. Op vakantie naar een Afrikaans Safaripark of een Turks strand? Het zit binnen handbereik in je broekzak. Wil je weg uit je land zonder toekomst? Even rondbellen en je weet waar je de beste kansen kunt hebben op een beter leven. Met de mobiele telefoon heb je de wereld in je broekzak. 

Is de wereld daar op voorbereid? Nee, net zo min als de sociologen. Zij zijn nog van de tijd dat reizen zogezegd wijzer maakte. Dat is een elitaire gedachte. De tegenwoordige reiziger wil wat gezien hebben en dan weer naar huis, een beleving heet dat, of hij reist en blijft.  De stromen toeristen zijn onbeheersbaar geworden net als die van migranten. De zaktelefoon heeft toerisme en migratie gedemocratiseerd. Dankzij de zaktelefoon wordt de wereld overvallen door een georganiseerde chaos van volksverhuizingen. Sociologie is geen vak van de toekomst ook al dacht mijn vader van wel toen ik er aan begon.
(verschijnt elke vrijdag)