SPROOKJESJAREN ZESTIG 53: DEN BOSCH

Dagelijks branden Roomse gelovigen duizenden kaarsjes voor hun Moeder Gods in de Sint-Janskathedraal van den Bosch, de mooiste kerk van Nederland.

Marcus is geboren in de oude, roemrijke Roomse stad s’Hertogenbosch, de stad met het grootste en mooiste kerk van Nederland. De Sint-Janskathedraal is niet alleen een bouwkundige heldendaad maar dankzij de wonderlijke wandeling van de Moeder Gods, de Zoete Lieve Vrouwe van den Bosch, ook een centrum van geestelijk leven. Dagelijks branden Roomse gelovigen duizenden kaarsjes voor Haar.

Als erfgenamen van het Roomse geloof hebben Dora en ik in de vroege jaren van onze liefde tezamen met een nicht en haar vriend een pelgrimage gemaakt naar de Zoete Lieve Vrouwe. In de vroege ochtend van een zondag in de maand mei, de maand van de Heilige Maagd Maria Moeder van God’s Zoon, hebben we een voettocht gemaakt van onze geboortestad Oss naar Den Bosch. Een tocht van ongeveer twintig kilometer zodat we rond het middaguur in de stad aankwamen om aldaar de Heilige Mis te vieren in de Sint-Janskathedraal.

“De Kathedrale Basiliek van Sint Jan Evangelist, gewoonlijk aangeduid als de Sint-Janskathedraal, in de binnenstad van 's-Hertogenbosch wordt veelal beschouwd als het hoogtepunt van de Brabantse gotiek. Het bijzonder harmonieuze interieur is het resultaat van de eenheid van stijl die de gehele bouwperiode van eind veertiende tot begin zestiende eeuw bleef gehandhaafd. De buitenkant levert met zijn gulle ornamenten, zoals de dubbele luchtbogen met de 96 luchtboogfiguren en de reliëfs boven de ramen, een treffend beeld op van de versieringsdrift van de late gotiek. De Sint-Jan is 'een bouwwerk dat volstrekt uniek is in de Nederlandse kerkelijke architectuur.’” (Wikipedia)

Den Bosch is ook de stad van de geheimzinnige kunstschilder Jheronimus Bosch die in zijn tijd, toen mensen zich nog te voet of te paard verplaatsten, al wereldwijd beroemd was. Hij was lid van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap van Den Bosch. Zijn schilderijen waren geliefd bij Koningen en Hertogen waaronder Filips II. De schilderijen vertellen ons van het lot van de mensen. Bosch waarschuwt voor het kwaad van de wereldse verleidingen waardoor we ons geestelijk welzijn verwaarlozen en ons toekomstige heil in gevaar brengen. Het kwaad en de hel zijn op zijn schilderijen nooit ver weg.

“Jheronimus Bosch ('s-Hertogenbosch, circa 1450 – aldaar begraven, 9 augustus 1516), postuum ook Jeroen Bosch of Hiëronymus Bosch genoemd, geboren als Jheronimus van Aken, was een Zuid-Nederlands kunstschilder behorend tot de Noordelijke renaissance. Hij ging de geschiedenis in als 'den duvelmakere' (de schepper van duivels) en als schilder van satirische voorstellingen, maar hij is vooral van betekenis als vernieuwer van de beeldtraditie. Hij gaf op vindingrijke wijze invulling aan gangbare motieven en bedacht een reeks van nieuwe composities. Het gevolg hiervan is dat de precieze betekenis van een deel van zijn werk onbekend is gebleven. Hoewel hij al tijdens zijn leven een beroemd schilder was en hij opdrachten van het hertogelijk hof in Brussel kreeg, is er vrij weinig over hem bekend.“ (Wikipedia)
(verschijnt elke vrijdag)

Elke gelijkenis met bestaande personen 
of gebeurtenissen berust op louter toeval.

DE SPROOKJESJAREN ZESTIG 52, DE PREDIKER

Van Frans Hals (1582-1666) is vrijwel geen religieus werk bekend. Dit portret van de evangelist Marcus behoort tot een serie van vier heiligenportretten. Twee daarvan, Mattheüs en Lukas, bevinden zich in een museum in Odessa (Oekraïne). Dit werk dook in 1972 op bij een veiling in Londen en werd toen toegeschreven aan de 17e-eeuwse Napolitaanse schilder Luca Giordano. Pas na schoonmaak constateerde een expert dat het een werk van Frans Hals was - wellicht geholpen door het monogram FH midden-rechts.

Het is nu (maart 2010) in het bezit van een Duitse kunsthandel. De leeuwenkop op de achtergrond is het vaste attribuut van Marcus. Het evangelie van Marcus begint met het verhaal van Johannes de Doper in de wildernis, waar de leeuw woont. Website Bijbelse Kunst

Ten tijde van de dwaaltocht van mijn verliefde hart stuit ik op een avond in het café O42, in die dagen het centrum van mijn buitenwereld, op de Prediker. Waarom ik uitgerekend hem tegen moest komen? Wie zal het zeggen? Het leven is geen rechte lijn van A naar B maar een permanente chaos waar we met wat passen en meten hier en daar wat orde kunnen scheppen. Uiteindelijk blijkt ook dat een illusie te zijn. Pas met de dood wordt de orde definitief en voor altijd. Tot dan maakt de idee van enige orde het leven alsnog draaglijk. 

Sommigen klampen zich daarom vast aan de gedachte dat een of andere geheimzinnige hand orde schept in het universum. Bijvoorbeeld de hand van God als de grootste Kunstenaar aller tijden. Volgens de Roomse geloofsleer zou Hij zich geopenbaard hebben aan de mensen door zijn eigen Zoon mens te laten worden onder de naam  Jezus Christus. Anderen menen te weten dat het lot van de mensen is af te lezen uit de stand der planeten en sterren tijdens de dag en uur van hun geboorte.

Mooie gedachten maar het enige dat met zekerheid gezegd kan worden, is dat op een bepaald moment in de kromming van ruimte en tijd een man op zijn hoogtepunt zijn zaad heeft gestort bij de eicel van een vrouw waaruit dan uiteindelijk als alles goed gaat na ongeveer 9 maanden een mens geboren wordt. Dat de stand van de planeten en sterren op het moment van de bevruchting enige invloed zouden hebben op je levenslot, is een verleidelijk romantische gedachte die je met het universum verenigt. Een mooie gedachte maar zoals gezegd romantisch. Tegenwoordig kan het bevruchten van de eicel trouwens net zo goed kunstmatig geregeld worden, geen paringsdaad meer voor nodig maar een pipetje en een petrischaaltje in een laboratorium.
Met zijn naam Marcus draagt De Prediker onmiskenbaar de erfenis met zich mee van het Roomse geloof van zijn voorouders. Marcus, apostel en tevens een van de vier evangelisten, was een van de officiële biografen van Jezus Christus, de Zoon van God. Hij begint de biografie van Jezus met Johannes de Doper die de komst van God’s Zoon aankondigt.

“Johannes was dopende in de woestijn, en predikende den doop der bekering tot vergeving der zonden. En al het Joodse land ging tot hem uit, en die van Jeruzalem; en werden allen van hem gedoopt in de rivier de Jordaan, belijdende hun zonden. En Johannes was gekleed met kemelshaar, en met een lederen gordel om zijn lenden, en at sprinkhanen en wilde honig. En hij predikte, zeggende: Na mij komt, Die sterker is dan ik, Wien ik niet waardig ben, nederbukkende, den riem Zijner schoenen te ontbinden. Ik heb ulieden wel gedoopt met water, maar Hij zal u dopen met den Heiligen Geest. En het geschiedde in diezelfde dagen, dat Jezus kwam van Nazareth, gelegen in Galilea, en werd van Johannes gedoopt in de Jordaan. En terstond, als Hij uit het water opklom, zag Hij de hemelen opengaan, en den Geest, gelijk een duif, op Hem nederdalen.” (De Statenvertaling van Het Evangelie volgens Marcus).

Volgens Marcus uit den Bosch zijn er na die tijd nooit meer neerdalende Heilige Geesten in de gedaante van een duif gesignaleerd. Er komt niets geestelijks meer van boven, enkel nog ruimtetuigen, hoogstens signalen van vooruitgang. Voor het overige is het daar boven onheilspellend stil. Wat rest is veel speculatie over ons aardse bestaan door priesters, theologen, filosofen, praatjesmakers en kritiese studenten. De een houdt het bij het oude geloof, de ander predikt een heel nieuw geloof. De chaos is er niet kleiner op geworden.

(verschijnt elke vrijdag)

Elke gelijkenis met bestaande personen of gebeurtenissen berust op louter toeval.