 |
| De drie hoofdrolspelers van het gedoogkabinet Rutte I met Ruut zelf in het midden, links voor ons Maxim Verhagen en rechts Geert Wilders. |
Rutte was niet voor een gat gevangen. Hij had met de informateurs Ruud Lubbers (CDA) en Ivo Opstelten (VVD) een plan B uitgewerkt voor het geval een coalitie met links (PvdA/Cohen-GL/Halsema) niet zou lukken.
Dat plan bestond uit een coalitie die gedoogd zou worden door de PVV. Een constructie die Wilders wel zinde; regeren op afstand zodat je de handen vrij houdt. De vraag was of het CDA zou willen meeregeren nu het de helft van zijn zetels in de Tweede Kamer had verloren?
Lijsttrekker Balkenende vertrok na het dramatische verlies op staande voet uit de politiek. Het CDA had niet meteen een nieuwe leider. CDA fractievoorzitter Maxim Verhagen en voormalig minister van Buitenlandse Zaken onder Balkenende nam zijn taak over. Die aarzelde of hij met zijn zwaar gehavende fractie in een coalitie met VVD moest stappen. Nadat hij besefte dat dit een van de weinige kansen was om mee te regeren, besloot hij het er op te wagen.
Hoe gewaagd het voorstel was, bleek tijdens een CDA partijcongres waar de gedoogconstructie aan werd voorgelegd. Het dreigde een splijtzwam te worden tussen rekkelijken en preciezen. De laatsten hadden grote ethische bezwaren tegen Wilders’ voorstel tot een verbod op de koran en belasting op hoofddoekjes ( door hem kopvodden genoemd). Ze beschouwden dat als een aanval op de vrijheid van godsdienst en het gelijkheidsbeginsel. Zijn openlijke en harde anti-islam opstelling botste met de CDA opvatting over een tolerante, pluriforme samenleving met respect voor minderheden.
De pragmatische opstelling van het partijbestuur -de rekkelijken -onder leiding van Verhagen won het met 68% van de stemmen. Daarmee was de rust in de partij niet hersteld. Het conflict over gedoogsteun aan de PVV had een diep kloof blootgelegd in de partij over de verhouding ethiek en politieke machtsvorming en had voor veel emotionele schade gezorgd.
Uiteindelijk strandde het gedoog-avontuur na twee jaar. Wilders trok zijn steun aan kabinet Rutte I begin 2012 in vanwege voorgestelde bezuinigingen op AOW, de Brusselse norm van 3% overheidstekort en te weinig bezuiniging op ontwikkelingshulp.
Verhagen is de grote verliezer. Hij kreeg de bijnaam rat omdat hij werd gezien als de man die verraad had gepleegd door een gedoogkabinet met de PVV mogelijk te maken waardoor links buiten de macht werd gehouden. Verhagen slaagde er niet zijn om het partijleiderschap in handen te krijgen. Er was sprake van een gedeeld leiderschap met partijvoorzitter Ruth Peetoom en CDA fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma.
