Als de Noorse rechters de gerechtspsychiaters volgen dat
Breivik
psychotisch was tijdens de moordpartij op jongeren kan hij
zonder al teveel problemen levenslang opgesloten worden in een kliniek. Dat is
de gemakkelijkste oplossing maar niet correct. Je kunt niet volhouden dat
iemand die jaren lang zijn moorddadige aanslagen nauwgezet theoretisch en
praktisch voorbereid niet toerekeningsvatbaar zou zijn. Als dat waar zou zijn
dan kun je voortaan alle bij oorlog betrokken personen ontoerekeningsvatbaar
verklaren.
Mij dunkt dat het omgekeerde eerder waar is. Oorlog maakt
psychotisch. In feite is dat ook het geval met Breivik. Uit zijn geschriften
blijkt dat hij zich in oorlog waande met sociaal democraten en moslims. Hij
heeft die oorlog zelfs strategisch en tactisch uitgewerkt met een beroep op de
Europese Christelijke geschiedenis en de daarbij horende geschriften.
Breivik is daarmee van hetzelfde hout gesneden als
bijvoorbeeld Mohammed Bouyeri, de moordenaar van Theo van Gogh. Die waande zich
op grond van zijn Islamitische godsdienst in oorlog met ongelovigen als Theo
van Gogh. Net als Breivik beriep hij zich dus op historische geschriften ter
rechtvaardiging van zijn daad. Daarentegen ging hij minder planmatig te werk
dan Breivik. Op grond daarvan zou je Bouyeri eerder psychotisch kunnen noemen
dan Breivik.
Als je Breivik psychotisch noemt en daarmee
ontoerekeningsvatbaar dan moet je voortaan alle politiek of religieus
gemotiveerde terroristen zo kwalificeren. Het gevolg is dat je het debat over
de rechtvaardigheid van hun daden voortaan uit de weg zou gaan. Dat is een
slechte zaak voor de democratische gemeenschap. Die heeft immers als regel dat
burgers het recht hebben op een eigen mening zo lang die niet leidt tot geweld.
Breivik heeft met zijn moordpartij deze afspraak
fundamenteel geschonden en verdient op grond daarvan terecht te staan en naar
ik aanneem uiteindelijk veroordeeld te worden. Anders gezegd, Breivik en ook
Bouyeri zijn een onjuiste oorlog begonnen. Dat die oorlog hun psychotisch
maakte verbaast me niks. Veel soldaten overkomt hetzelfde na oorlog gevoerd te
hebben. De vraag of er ook juiste oorlogen zijn laat ik nu ter zijde.
