Posts tonen met het label Dorothea Lange. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Dorothea Lange. Alle posts tonen

donderdag 28 mei 2026

MARTIN PARR EN STRAATFOTOGRAFIE

Zelfportret met een levensgrote foto van een ernstig kijkende Martin Parr tijdens een tentoonstelling van zijn foto's in het Museum Huis van Hundertwasser te Wenen in 2016.

Ik kom terug op de vorig jaar overleden Matin Parr. Een van de bekendste en meest gewaardeerde moderne fotografen.Met zijn foto's heeft hij me geleerd nog beter te kijken. 

Ik zie in zijn foto's mededogen met de mensheid, het besef van de tragiek van het dagelijkse bestaan. Als fotografen kunnen we mededogen hebben maar we kunnen niets aan dat lot zelf veranderen. Bij Parr is de foto geen strijd of actiemiddel om de wereld te veranderen, hooguit om de pijn van het lot te verzachten.



De foto maakt deel uit van een serie foto's die Parr in 1983 in New Brighton aan de Engelse kust maakte. Bij sommige mensen roepen ze een zekere weerzin op omdat hij als middenklasse burger de werkende klasse op een cynische manier zou neerzetten. 


Parr is meer toeschouwer dan deelnemer. Hij maakt zijn foto’s zonder medeweten van de gefotografeerden. Op die manier betrapt hij de menselijke tragiek, vat het samen in een beslissend moment zoals Cartier Bresson dat noemt.  


Je kunt als fotograaf er ook voor kiezen om meer deelnemer te worden. Dat wil zeggen in gesprek te gaan met de mensen die je wilt fotograferen. Als je daarbij maar niet teveel gaat regisseren. Dat doet afbreuk aan de spontaniteit van de gefotografeerden. Door te regisseren maak je ze tot acteurs en dat kan niet de bedoeling zijn. De foto hieronder van Walker Evans laat zien wat ik bedoel. 


Deze foto van Walker Evans is meer mijn stijl. Bud Fields and hij family, Hale County, Alabama, 1936-1937.B




Ik heb het eigenlijke kijken, de fotografische blik,  geleerd van een generatie fotografen van voor Martin Parr zoals de Amerikaanse fotografen van de Farm Security Administration  (1937, New Deal tijdens president Roosevelt) met bijvoorbeeld Dorothea Lange en Walker Evans. 


Daarnaast was er het grote voorbeeld van de Franse straatfotograaf  Henri Cartier-Bresson (1908-2004). Zijn “le moment decisif” d.w.z. het moment dat het visuele samenvalt met het dramatische, heeft me attent gemaakt op de actie als onderdeel van het dramatische. 


Henri Cartier-Bresson, Madrid 1933.


Dat vereist overigens extra aandacht, goed kijken en zo nodig wachten tot het moment daar is. Dat alles tezamen maakt dat je het ook toevalstreffers kunt noemen met een dramatisch of wat ook altijd raak is, humoristisch moment. Maar het is meer dan toevel. Het vergt  technische vaardigheid gecombineerd met fotografische intuïtie. 


In de tijd van Cartier-Bresson was die technische vaardigheid veel belangrijker dan nu waarin camera’s vaak volautomatisch zijn. Je hoeft alleen nog maar de lens in te stellen. Tegenwoordig heb je zoomlenzen die gaan van wijdhoeklens (28 mm) naar portretlens (90 mm) zodat je snel kunt beslissen hoe dichtbij of ver je van je onderwerp gaat staan.

petrus, Mexico-stad 1975


Niet vanwege de moeilijkheidsgraad maar meer naar mijn eigen opvatting van fotografie besloot ik dat beslissend moment naar mijn hand te zetten en straatportretten te maken van mensen die recht in de lens kijken en spontaan poseren. 


Inspiratiebronnen waren de Amerikaanse fotografe Diane Arbus en de Duitse fotograaf August Sander. De laatste vanwege zijn portretten van ambachtslieden. Van Diane Arbus leerde ik straatportretten  met flitslicht maken (inflitsen).

 

Diane Arbus, New York 1966


De foto’s winnen aan kracht en detail als je dat doet met bijvoorbeeld een Rolleiflex 6x6 camera. Ik heb die techniek het meest uitgeprobeerd toen ik in Costa Rica woonde en later ook nog in Mexico. In die tijd vergde het instellen van diafragma en belichtingstijd gecombineerd met het flitslicht enige handigheid. 


petrus, San José, Costa Rica 1979.


Bij het maken van een straatfoto moet je snel zijn en mensen goed in kunnen schatten. Over het algemeen hebben mensen weinig geduld met een fotograaf. Als hij dan ook nog lang staat te prutsen aan zijn camera gaat het moment verloren of haakt men af. 

 

zondag 4 augustus 2013

ROBERT DOISNEAU: FOTOGRAAF VAN LIEFDE EN LEVENSVREUGDE

Robert Doisenau, 'Le Baiser de l'Hotêl de Ville', Parijs 1951.


In het Museumtijdschrift Museum(nr.5, juli-augustus 2013, blz.58-62) lees ik in een artikel van Rik Suermondt over de tentoonstelling van de Franse fotograaf Robert Doisneau (1912-1994) in het Nederlands Fotomuseum te Rotterdam de volgende zinnen: “Terugblikkend op zijn gehele oeuvre blijft een nostalgische 'feel good' -atmosfeer overheersen. Doisneau stelde zich Parijs voor als een romantisch filmdecor waarin mensen het leven vieren. Materiële welvaart speelt daarbij geen enkele rol. Voor zijn foto's wilde hij slechts het loon van een 'artisan-photographe' rekenen, zelfs toen hij al beroemd was.Altijd was er de drang om de weerbarstige werkelijkheid om te buigen naar een ideaalbeeld van vriendschap, tederheid en harmonisch samenzijn. Het deed hem veel pijn toen aan het einde van zijn leven zijn goede bedoelingen in twijfel werden getrokken door twee acteurs.”

Ik omcirkelde de zinnen met de aantekening dat ik me daarin als fotograaf herken. Wat Parijs was voor Doisneau, was Mexicostad voor mij. Die stad bood mij mijn eerste filmdecor waarin ik mensen fotografeerde. Mexicostad was ook mijn eerste echte ontdekkingstocht in de fotografie. Voordien fotografeerde ik zoals de meesten onder ons om herinneringen vast te leggen van familie en vrienden met daarnaast toch ook een bescheiden zoektocht naar schoonheid en betekenis.

Een zoektocht zonder systematische aanpak behalve dan de technische kant van fotograferen inclusief het werk in de donkere kamer. Met dank aan de fotoboeken van Dick Boer. Ik wist van scherptediepte, diafragma, belichting, contrasten, grijstinten en zelfs van composities maar voor de rest rommelde ik maar wat aan op mijn gevoel. Ik had er toen ook het geld niet voor. Als student had ik andere financiële prioriteiten. Natuurlijk had ik een camera en op een gegeven moment zelfs een donkere kamer maar het bleef behelpen. Fotorolletjes, chemicaliën en fotopapier waren duur.

Pas tijdens mijn verblijf in Mexicostad begon ik mij echt te verdiepen in de fotografie. Mede dank zij de serie boeken die Time-Life books in die jaren uitgaf onder de titel 'Life Library of Photography' en fototijdschriften die ik te hooi en te gras kocht. Het is natuurlijk een cliché van jewelste maar door die boeken ging een heel nieuwe wereld van vakmanschap en vooral ook zeggingskracht en zelfs kunst voor me open. Ik begon de meesters van de fotografie te bestuderen.

Ik voelde me meteen het meest aangesproken door de foto's die gemaakt zijn door fotografen van de Farm Security Administration in de vroege jaren dertig met fotografen als Rusell Lee, een van zijn foto's 'Iowa Homesteader's Wife van 1936 maakte ik bijna letterlijk na, net als van John Vachon (Ozark Mountain Family 1940) en Dorothe Lange. Hun sociale fotografie inspireerde me enorm en ik probeerde hen te imiteren en het liefst te evenaren, wat uiteraard heel moeilijk is.

Was het thema van Doisneau zoals Suermondt schrijft “het ideaalbeeld van vriendschap, tederheid en harmonisch samenzijn”, het mijne was het sociale probleem. Zijn thema was levensvreugde en liefde. Hij is niet voor niks beroemd geworden met een foto van een kus: 'Le baiser de l'Hotel de Ville' gemaakt in Parijs. Mijn thema was compassie met de sociale nood en daarvan kon je in de straten van Mexicostad meer dan genoeg vinden. Was voor Doisneau de stad Parijs waar je” het leven kon vieren” zoals Suermondt schrijft, Mexicostad was de stad waar je de strijd om te overleven op straat kon zien en fotograferen.

Waarin ik me ook herken, is dat Doisneau genoeg had aan zijn loon van een 'artisan-photographe'. Hij hoefde niet beroemd te worden of rijk. Fotograferen was bij hem een innerlijke noodzaak, een niet aflatende manier om zijn kijk op de wereld vast te leggen. Hij kon als het ware niet anders. En ook daarin herken ik mij, geobsedeerd door je thema en de fotografie als middel om dat thema uit te werken. Waar je op moet letten is dat het geen obsessie wordt, een niet te beheersen drang waarin elke vorm, elke betekenis en elke schoonheid ten onder gaat. Me dunkt dat Doisneau daarin is geslaagd. Ik hoop het hem na te doen, al is het maar een ietsje-pietsie.