HEKSENJACHT OP HUISVROUW

Het was niet moeilijk te bedenken dat de emancipatie van de vrouw tot zelfstandige verdiener moest leiden tot een twee-verdieners economie. Zo werkt de economie nou eenmaal. Eerst was de (economische) maat der dingen het gezin met een kostwinner. Dank zij de emancipatie van de vrouw werd het gezin van de tweeverdiener de (economische) maat der dingen. Die ontwikkeling kon je het beste zien in huizenprijzen. Navenant het aantal tweeverdiener gezinnen toenam stegen de huizenprijzen. Dat is de economische keerzijde die bij emancipatie hoort. De prijs die je voor emancipatie moet betalen. Dat hoort er bij.

Maar dat de emancipatie zou uitlopen op een heksenjacht op de huisvrouw had ik toch zo snel niet kunnen bedenken al zag ik de eerste tekenen daarvan al in mijn studententijd (jaren 70 vorige eeuw). In mijn naïviteit dacht ik dat we door de vrouwenemancipatie op weg waren naar een nieuw soort vrijheid waarin ieder zelf kan uitmaken hoe hij en zij hun relatie invullen. Ik had met mijn sociologische blik beter moeten weten. Die had me moeten waarschuwen voor het mechanisme van de groepsdruk om de nieuwe normstelling door te voeren.

Vrouwen die niet studeerden en geen carrièreplanning hadden, telden niet meer mee. Ze werden op zijn best als beklagenswaardig beschouwd en op zijn ergst als achterlijk. De vrouw die beweerde thuis te willen blijven voor de kinderen, kreeg een soort pariastatus. Dat begon al met het kinderen willen. Ook toen al werd dat als bijna misdadig beschouwd. Er was – ook toen al - genoeg ellende op de wereld, overbevolking dreigde en ook het milieu ging er op achteruit als gevolg van de massale aankoop van Lelijke Eendjes en Renault 4's onder studenten.

Thuis zitten met je kinderen was voortaan saai en vervelend terwijl buitenshuis een spannend beroepsleven op je ligt te wachten met bijbehorende sociale status, een eigen auto en andere nieuwe avonturen. Kortom, het echte leven lag buiten de deur en jij zou je als vrouw toch opsluiten in je huis? Gekkenwerk en vooral niet progressief, de nieuwe naoorlogse meetlat van de vooruitgang van de mensheid naar het eeuwige geluk. Maar het ergste was dat je door thuis te blijven en voor je kinderen te zorgen, je financieel afhankelijk was van je man en omgekeerd als je man liever huisman was.

Met deze opvatting begon pas de echte heksenjacht op de huisvrouw. Thuis blijven en voor je kinderen zorgen was niet alleen ouderwets en achterhaald maar ook nog financieel dom. Daarentegen was het progressief om kinderen te krijgen en met hulp van een werkster, crèches, kinderopvang enz. voor liefst hele dagen buitenshuis te gaan werken. Als de eigen lagere klasse dergelijke diensten niet meer goedkoop en desnoods zwart kon leveren dan maar hulp gehaald uit goedkope landen als bijvoorbeeld Polen of nog verder weg. Maar wat je als vrouw vooral niet moest doen, was je afhankelijk maken van je man (of omgekeerd de man maar daar hebben we het hier niet over).

Zo kwam de grootste omwenteling van de twintigste eeuw ongemerkt maar niet minder effectief tot stand. Stond eerst in een relatie het samen delen uit liefde, zorg of wat dan ook voor elkaar centraal nu draaide het voortaan om afhankelijkheid en gebrek aan vrijheid. Mannen en vrouwen die met part-time banen dachten te ontsnappen aan dit dilemma werden genadeloos afgemaakt door progressieve economen en andere intellectuelen die zich gesteund wisten door de statistieken, het nieuwe terreurwapen van onze tijd.

Die statistieken vertellen dat een op de vier of vijf min of meer vaste relaties in een scheiding eindigt. In een land waar iedereen zich tegen elke levensprobleem wil verzekeren, leidde dat onmiddellijk tot de conclusie dat je als vrouw (in het geval van de huisman als man) je daar dus maar meteen beter op kunt voorbereiden door buitenshuis te gaan werken en aldus financieel op eigen benen te kunnen staan. Dat is bovendien ook nog goed voor de samenleving want met een betaalde baan draag je pas echt bij aan de economie van het land en daarmee aan het collectieve geluk. Voor je gezin zorgen is een bijzaak die je beter aan andere goedkope betaalde of gesubsidieerde krachten kunt overlaten!

Daarmee zitten we bij de volgende stap in de heksenjacht. Wel studeren en niet voltijds gaan werken is diefstal van de samenleving en verdient bestraft te worden met uitsluiting. In feite gebeurt dat ook. De geschiedenis wordt herschreven met als vertrekpunt dat de huisvrouw door de eeuwen heen de sloof en seksslaaf van de man is geweest. De man ontmaskert als de kleine dictator die de vrouw door de eeuwen heen heeft onderdrukt.

Maar wat blijkt nu? Ondanks deze revolutionaire omwenteling blijkt het ideaal van de meeste vrouwen en mannen hetzelfde te zijn gebleven, namelijk samen te leven in liefde, elkaars zorg te delen en als het even kan kinderen te hebben. Zelfs homo echtparen streven dat na. Het klassieke huwelijk blijkt helemaal niet op sterven na dood te zijn zoals veel vooruitstrevende trendwatchers hebben gedacht. De meest gelezen bladen staan er vol van. Dus wat nu? Doorgaan op de ingeslagen weg of toch niet eens kijken of onze samenleving zich niet beter kan instellen op wat het leven van mensen rijk maakt zoals liefde, een vertrouwensband en gedeelde zorg?  

BELASTINGAFTREK HYPOTHEEKRENTE EN HET VERRAAD AAN DE GEWONE MAN

Het wordt weer als vroeger met de hypotheken, hoor ik op het NOSjournaal. Hoe is dat nu toch mogelijk? Was vroeger toch alles beter? Even samenvatten. Vroeger, tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw kreeg je nooit een hogere hypotheek dan 5 keer je inkomen. Het inkomen van een eenverdiener, want tweeverdieners bestonden niet. Je moest ook eigen geld inbrengen en jaarlijks aflossen over een periode van 30 jaar. Annuïteitenhypotheek heette dat. Als dat allemaal voor elkaar was, kreeg je hypotheekaftrek van de belastingdienst waardoor de rentelasten lager werden. Een verkapte vorm van subsidie op geld lenen. Je kon die subsidie toen dus ook niet blijvend hoog houden door bijvoorbeeld nooit af te lossen. Zo'n aflossingsvrije hypotheek bestond niet.

Waarom was dit mooie systeem bedacht? Om de gewone man te ondersteunen bij zijn bezitsvorming. In de jaren 50 van de vorige eeuw was gebleken dat het eigen woningbezit in Nederland, vergeleken met omliggende landen, laag was. Met name de Christen Democraten waren gebrand op bevordering van bezitsvorming bij de gewone man want dat zou van hem een verantwoordelijke burger maken betrokken bij democratie, politiek en overheid (en meteen van de klassenstrijd afhouden). Die gewone man liep overigens niet meteen hard mee in die nieuwe race om bezitsvorming. Het was al moeilijk genoeg om je gezin te onderhouden en uiteraard schrok men terug om zulke grote schulden voor je leven lang aan te gaan. De gewone man was niet gewend met veel geld om te gaan. De bezitsvorming onder de gewone man begon dus heel schuchter.

Waarom liep dit zo mooie plan voor de gewone man zo uit de hand zodat we nu waarschijnlijk nog jaren lang op de blaren moeten zitten? Het ging fout in de jaren tachtig (vorige eeuw) toen de betere verdieners ontdekten dat ook zij de rente van hypotheken voor hun huizen en villa's konden aftrekken. Aldus begon de belastingdienst de royale inkomensgezinnen te subsidiëren. Toen ook nog eens bleek dat ze belastingaftrek konden krijgen op de hypotheek voor hun tweede huis in de Ardesch of Toscane, kon het feest niet meer op.

Je zou zeggen dat toen de politiek ontdekte dat vooral de beter betaalden door de belastingdienst gesubsideerd werden er maatregelen genomen zouden worden om de bezitsvorming van de gewone man weer tot centrum van belastingbeleid te maken. Dat zulks niet gebeurde, kwam omdat de politieke partijen van de gewone man (Christen en Sociaal Democraten) overgenomen waren door doctorandussen en die hadden als nieuwe middenklasse veel baat bij deze belastingaftrek. Met hulp van de belastingdienst konden ze zich zo opwerken tot de hogere middenklasse. Je zou dit het eerste verraad aan de gewone man kunnen noemen.

Daar kwam nog een tweede factor bij. De verdwijning van het een-verdienergezin en de komst van het tweeverdieners gezin als gevolg van de vrouwenemancipatie. Toen besloten werd dat beide inkomens voortaan meetelden voor een hypotheekaanvraag ontstond er na verloop van tijd opwaartse druk op de huizenprijzen waarvan er zoals we weten er te weinig waren als gevolg van de naoorlogse centralistische planning. Een semi-communistisch stelsel waar de Nederlandse sociaal-democraten erg op gesteld zijn. Dit was het tweede verraad aan de gewone man.

De bank en de bouwwereld zagen plotseling een goudmijn van allerlei soorten hypotheken samengaan met prachtige bouwplannen. Nederland dat al sinds de zestiende eeuw een economisch-financieel wonderland is, denk aan de tulpen-bubble en de uitvinding van aandelenhandel op beurzen, maakte zich eensgezind op voor de huizenbubbel.

Iedereen die ook maar een beetje gezond verstand had, zag die aankomen. Daar hoefde je geen econoom, financieel specialist of belastingdeskundige voor te zijn. De buitenwereld begon Nederland zelfs te waarschuwen voor de huizenbubbel. Buitenlandse tijdschriften publiceerden artikelen van buitenlandse journalisten dat het eens fout zou lopen. Maar wie niet horen wil, die hoort niet. De bouwwereld onder leiding van oud CDA'er Brinkman zorgde dat de politiek doof bleef voor de waarschuwingen. De politiek bleef op haar beurt graag doof want daar was de gewone man verdwenen en belastingaftrek levert immers stemmen op. 

Zo kon het dat nog in 2010 CDA voorman Balkenende de verkiezingen in ging met de belofte dat er niet getornd zou worden aan de belastingaftrek voor hypotheekrente. Balkenende kon dat beloven omdat zijn partij net als de sociaal democraten al lang niet voor de gewone man stond maar voor de doorsnee doctorandus waar er intussen dank zij de democratisering van het onderwijs ook heel veel van zijn. Het verraad aan de gewone man is nu dank zij de crisis pas goed aan de oppervlakte gekomen.