HET DUIVELSVERBOND TUSSEN VROUW EN SCHOONHEID

In dit schilderij komen de ideale schoonheid van vrouw en man tezamen in de persoon van de Venus van Urbino van Titiaan als de koele minnares  en James Bond als de sterke man, een creatie uit de wereld van de litteratuur en de filmindustrie. De titel van het schilderij is "El Amor y La Pistola" uitgevoerd in olieverf op paneel (141x96 cm)

 

Ik lees dat ouder worden een heftig probleem is voor, jawel voor ouderen en dan vooral vrouwen. Ik heb daar in mijn omgeving niks van gemerkt maar dat kan toeval zijn. Ik zie wel op TV, nog altijd het medium met een brede blik op de wereld, vrouwen die zich laten behandelen met botox en filters om mooi te zijn en te blijven. Naar het schijnt beginnen vrouwen daar steeds jonger mee. 

Vanwaar dat getrek en geduw aan je vrouwelijke lijf?  Heeft dat iets te maken met de blik van die ander, de blik van de man waar vrouwen vanwege hun rol in het seksleven, gevoeliger voor zouden kunnen zijn dan mannen? Ik zeg het maar voorzichtig want ik wil niet voor seksist worden versleten. En het moet gezegd worden. Er zijn ook wel degelijk mannen die gevoelig zijn voor de blik van de vrouw. Ze kammen hun haardos, bruinen hun gezicht en dragen Mr. Marviskleren.

Volgens de Franse filosoof Sartre maakt de blik van de ander je tot object. Dat is op zich gender neutraal maar in het seksuele rollenspel is het toch voornamelijk de vrouw die als (lust)object wordt gezien.  Sommige vrouwen en ook menig man verheffen "het lustobject zijn" tot de zin van hun leven. Dat de ander hen ziet als lustobject geeft hun het gevoel dat ze leven, dat ze gezien worden, dat ze er mogen zijn.

Schoonheid gepaard gaande met jeugdigheid wordt wel beschouwd als het summum van aantrekkingskracht. Vrouwelijke schoonheid wordt zelfs als goddelijk beschouwd. Mooie vrouwen hebben de status van godinnen die aanbeden worden. Als het even kan maakt de vermaakindustrie van vrouwen godinnen. Sommige vrouwen werken daar van harte aan mee. Het is per slot van rekening een verdienmodel van een financieel bijna buitenaardse orde sinds de opkomst van de filmindustrie.

Schoonheid heeft iets geheimzinnigs. Iedereen weet wat het is, maar niemand kan het precies duiden. Vandaar ook de aantrekkingskracht van schoonheid van vrouwen voor mannelijke schilders. De schoonheid van een vrouw op het doek of de foto geeft de sensatie van het volmaakte, blijvend want in werkelijkheid brengt de tijd onverbiddelijk het verval. 

Aardse schoonheid gaat op weg naar de onvermijdelijke dood ten onder. Vrouw en schoonheid vormen een duivelsverbond, aangenaam zolang je jong en mooi bent, maar hels zodra je oud wordt. Geldt dat ook voor mannen? Tot op zekere hoogte. Ook tussen man zijn en schoonheid bestaat een verbond maar minder obsessief dan bij vrouwen.

Precies dat verval is de oorzaak van het getrek en geduw aan het vrouwenlijf. Daar begint het verdienmodel van de maakbare schoonheidsindustrie, de mode, de kunsten enz. Het is deze industrie die er baat bij heeft om de verleiding van schoonheid zoveel mogelijk uit te buiten. Je blijft mooi als je maar gebruik maakt van hun producten en diensten. 

Misschien goed om te overwegen dat er ook nog zoiets bestaat als innerlijke schoonheid, schoonheid die voortkomt uit geestelijke adeldom, mededogen, barmhartigheid, betrouwbaarheid en boven alles liefde. 

BIKINIBABES

De actrice Ursula Andress als James Bondmeisje in de film Dr. No, de eerste James Bond film (1962).  De manier waarop ze in de film met nat haar uit zee oprijst doet denken aan oude afbeeldingen van Venus, de godin van de liefde, die immers uit zee zou zijn geboren. De schelp in haar hand is een rechtstreekse verwijzing naar het beroemde schilderij van Botticelli "De geboorte van Venus".

Moeilijk, moeilijk zo’n discussie in de Vlaamse media over bikinibabes. Het is een debat maar met een rellerig karakter waarbij allerlei gevoeligheden die met vrouw en seks te maken hebben een rol spelen. Ik geloof dat het begonnen is met een blog van Wendykroy. Die vergelijkt het seksisme van de Brusselse allochtonen zoals gefilmd door kunstacademiestudente Sofie Peeters (wat ook de nodige aandacht heeft gekregen in de Nederlandse media) met 'het subtiele seksisme' van de  Vlaamse media en zelfs de kwaliteitskrant De Standaard.

Wat is er aan de hand? Het weekblad Humo, het blad waarin ook zeer gewaardeerde Nederlandse schrijvers enz. regelmatig publiceren, plaatste ook dit jaar volgens traditie een serie foto’s van vrolijke jonge meisjes in bikini gemaakt op Vlaanderen’s bekendste popfestival Pukkelpop. Dit jaar was vanwege de aanhoudende hitte de oogst aan foto’s  met blotige meisjes en jongens vermoedelijk groter dan ooit. Vermoedelijk omdat de serie intussen als gevolg van de discussie door de redactie van de website is gehaald.

Wendykroy schrijft in haar blog bozig dat vrouwen wel mogen klagen over het gedrag van ‘allochtone’ mannen in een verpauperde wijk, ook mogen vrouwen klagen over een kerel van een andere politieke overtuiging met losse handjes (bedoeld wordt de affaire van de N-VA voorlichter Pol Van Den Driessche) want dat is seksisme van de ‘ander’ maar “subtielere vormen van seksisme waar we ons OOK aan ergeren en dagelijks mee te maken krijgen mogen we niet benoemen voor wat het is. In de bakkende zon naar een festival gaan en je bikini aantrekken om je te amuseren betekent dat je gefotografeerd en tentoongesteld mag worden onder de kop ‘bikinibabe’. “

Het seksisme zit hem blijkbaar meer in de gebruikte kop ‘Bikinibabe’ dan in de foto’s zelf. De Vlaamse schrijfster Kathleen Vereecken bevestigt deze lezing in de Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard. Onder de kop “Les femmes de la festivalweide” (een sjieke en daarom naar Vlaams gebruik ook een beetje Franse vertaling van het Amerikaansere en daarom plattere ‘Bikinibabes’) schrijft ze dat haar irritatie “niets met de foto’s op zich had te maken: “vrij brave plaatsjes van meisjes in bikini, die elk op hun manier de hitte probeerden te overleven. Dat tussen de podiumfoto’s bikini’s en blote jongensbasten opdoken in zowat elke fotoreportage in kranten en op het internet, is niet onlogisch bij zulk zomerweer. Maar door de meisjesfoto’s van een babe-label te voorzien, veranderde de zweterige vrolijkheid in zweterig seksisme”.

Het babe-label blijkt dus de boosdoener. Ik kende het woord bikinibabe niet maar de betekenis zoals ik die lees in het Algemeen NederlandsWoordenboek ’aantrekkelijke, sexy vrouw, babe, die een bikini draagt’ komt overeen met wat ik al dacht. De begeleidende foto van de actrice Ursula Andress in bikini   bevestigt dat nog eens. Ik heb Ursula altijd gezien als een symbool van een zelfbewuste vrouw, ook wat betreft seks. Bikinibabe als geuzennaam voor de vrije vrouw. Maar nu lees ik dus dat ik me na al die jaren vergist heb. Misschien was het beter geweest als Humo in plaats van de Amerikaanse kop ‘Bikinibabe’ de kop ‘Bikinifille’ had gebruikt. Toegegeven dat allitereert niet zo mooi als ‘Bikinibabe’ maar het klinkt minder ordinair en sexy. Je zegt hetzelfde maar dan in het Frans.