DE MAN DIE DE WOLKEN MEET

'De man die de Wolken meet', een beeld van Jan Fabre

 

Het beeld van de Belgische kunstenaar Jan Fabre ‘de Man die de Wolken Meet’ sloeg bij mij in als een bom. IJzersterke poëzie van het absurde die onmiddellijk binnenkomt in hoofd en hart. Nooit eerder had ik de hulpeloosheid van de mens in zijn pogingen om de wereld te beheersen zo krachtig verbeeld gezien.

Eerder had ik zo een poëtische ervaring met  ‘Het Karretje om de Hemel te vervoeren’ van de Belgische kunstenaar Roger Raveel, dat ik voor het eerst zag in het museum dat is gewijd aan hem in zijn woonplaats Machelen. Dezelfde plaats als waar Gerard Reve heeft gewoond, maar dat terzijde. De hemel vervoeren met een karretje is al net zo een poëtische absurditeit als het meten van wolken. De grootsheid en de kleinheid van de mens in een beeld gevangen. Dat is pas kunst.

Raveel is jaren geleden in vrede gestorven. Fabre leeft nog en moet nu meemaken dat zijn poëtische beeld besmet wordt met een aanklacht van leden van zijn theatergroep Troubleyn over seksuele intimidatie. Hij moet zich daarover binnenkort verantwoorden voor de rechter. Zoiets stemt treurig. 

Nog treuriger is dat zijn beeld vanwege deze affaire verwijderd is van het dak van het Antwerpse kunstencentrum De Singel. Het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst S.M.A.K. zal het wel laten staan maar het er even afhalen om er een debat rond te organiseren. Ik heb geen oordeel over het gedrag van Fabre maar betreur de gang van zaken met de beelden.

Ik zal het beeld van ‘De Man die de Wolken meet’ nooit meer los kunnen zien van de zedenaffaire die nu rond Fabre speelt net zoals ik ook nooit het werk van Harry Mulisch kan lezen zonder te denken aan zijn onvermogen om zijn ongepaste aanbidding van het dictatoriale Cuba te corrigeren. 

Maar tegelijk besef ik maar al te goed dat Fabre en Mulisch ondanks hun kunstenaarschap ook maar mensen zijn en mensen hebben zo hun fouten. Zo was ik ook geschokt te lezen dat Picasso als lid van de communistische partij naar een congres in het Stalinistische Moskou ging en de gevierde Chileense dichter Pablo Neruda als lid van de Chileense communistische partij zich liet lauweren door de Stalinistische en Maoïstische communistische partij.

FOTOBLOG: DE PONT MUSEUM 2

Dit is het eerste wat ik zie van een kunstwerk van Anis Kapoor:
een dorpel met de tekst "niet betreden".
Geen toegang tot het kunstwerk, hoewel de deur wagenwijd open staat zoals je op onderstaande
foto kunt zien.
Ik zoek naar uitleg want ik heb geen idee wat ik hiermee aan moet. 

Anish Kapoor, Zonder Titel 1992
Onwetend steek ik mijn hoofd naar binnen om te kijken 
wat te zien valt in de donkere kamer.  
Maar ik zie niks.
Wat wil Kapoor met zijn donkere kamer laten zien?
Het zwarte gat van de dood,
of verwijst hij naar de Zwarte Gaten in het heelal?
PS. Pas thuis las ik op de website van het museum:

"... hier heeft Kapoor de hele ruimte met donkerblauw pigment behandeld.
Pas als de ogen gewend zijn aan het weinige licht doemt langzaam een blauwe, 
vrij zwevende bol op die, hoewel zichtbaar, toch onstoffelijk lijkt.
Het is verwonderlijk hoe Kapoor erin slaagt om de ervaring van het kijken heel intens te maken.
Materie verschijnt en verdwijnt en de grenzen tussen werkelijkheid en illusie, 
zijn en niet zijn, vervagen."

Kapoor is een illusionist maar dan museaal.

Anish Kapoor, Descent into Limbo 1992

Dit is géén zwarte cirkel of zwart gat.
Het is een illusie daarvan, zo lees ik in het museum.
Het is eigenlijk een diep blauw gat.

Anish Kapoor, Descent into Limbo 1992


Ik wil niet oneerbiedig doen  maar deze doos 
met de illusie van een zwart gat, cirkel of punt deed mij denken
aan de houten poepdoos uit mijn jeugd,
maar dan zonder deksel en papier.
De titel "Afdaling in het onbekende" krijgt daardoor een heel andere betekenis.

Anish Kapoor, Sky Mirror (for Hendrik) 2017
Dit kunstwerk van Kapoor is een recente aanwinst van De Pont,
waarmee Tilburg de eerste Nederlandse stad is met een monumentale sculptuur
van Kapoor in de openbare ruimte.
Doordat deze super glad gepolijste metalen plaat de hemel weerkaatst,
wordt het een poëtisch monument.

Mij doet het denken aan "De man die de wolken meet"
van de Belgische kunstenaar Jan Fabre.

Deze monumentale luchtspiegel van Kapoor doet me 
aan nog een andere luchtspiegel denken.
Ik bedoel "Het karretje om de hemel te vervoeren" van Roger Raveel 
in het Raveel museum in Machelen te België. 

Dit karretje en "De man die de wolken meet" 
vind ik poëtisch sterker, vooral ook omdat ze een humoristische ondertoon hebben.