De teloorgang van de PvdA is weergegeven in de bovenstaande grafiek. De PvdA behaalde in 1977 met partijleider Joop den Uyl het record aantal van 53 zetels. Dat aantal is nooit meer geëvenaard. Opvolger Wim Kok tevens voormalig FNV voorzitter, kwam met 52 zetels in 1986 dicht in de buurt van dit record. Daarna is het alleen maar bergafwaarts gegaan.
Er zijn meerdere verklaringen voor de neergang van de PvdA zoals bijvoorbeeld de overgang van fabrieksarbeider naar consument. De partij kreeg stapsgewijs ander kader: hoger opgeleiden met andere, nieuwe opvattingen en levensstijl dan hun voorgangers Willem Drees en Joop den Uyl. De nieuwe generatie ontwikkelde een meer liberaal individuele (meer feminisme, minder gezin) en kosmopolitische levensstijl, was internationaal gericht, anti-koloniaal enz.
De generatie van Joop den Uyl was groot geworden in een sobere levensstijl die aansloot bij de leef en denkwijze van de werkenden in Nederland. Zij kenden het arbeidersgezin van dichtbij met hun noden, belangen en wensen.
Het toenmalige PvdA kader was voor de Tweede Wereldoorlog opgegroeid in een autoritaire, hiërarchische en sobere samenleving waar de sociale en economische tegenstellingen tussen arbeiders, middenstand en welgestelden nog groot waren en het internationale uitzicht koloniaal. Premier Drees was de perfecte vertegenwoordiger van deze doe maar gewoon “koekje bij de thee” generatie.
De daarop volgende generatie was niet alleen hoger opgeleid, ze stonden aan de wieg van de afbraak van de autoritaire en hiërarchische verhoudingen op de universiteit en in de samenleving (provo’s versus regenten). Ze waren de generatie van de veranderende sociale verhoudingen dankzij de vakbeweging, de beloften van welvaart en consumptie (stofzuiger, koelkast, auto) en in het algemeen een gevoel van bevrijding (de schaamte voorbij) en vooruitgang met vrijgevochten jongeren die op brommers (Zundapp en Puch) reden.
In 1966, ruim 20 jaar na de Tweede Wereldoorlog, presenteerde de nieuwe generatie zich onder de naam Nieuw Links. Hun ideeën legden ze vast in de brochure “Tien over Rood”. Zij vonden dat het tijd werd voor een nieuw socialistische elan, dat de partij onduidelijk was over haar beginselen, conservatieve kenmerken vertoonde en de democratie binnen en buiten de partij onvoldoende recht deed. Het waren immers de jaren van democratisering en inspraak.
Opvallend is dat ontwikkelingssamenwerkingen het tienpunten plan op de eerste plaats staat. “De PvdA neemt niet deel aan een regering, tenzij vaststaat dat de ontwikkelingshulp in 1970 2% van het nationale inkomen bedraagt.” (Blz 9.) Een zeer radicaal standpunt. De VN doelstelling voor ontwikkelingshulp was toen 0,7% van het BNP.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten