29. HOE ZIT DAT IN OSS? EINDELIJK DE GROOTSTE PARTIJ MAAR DAN!

Jules Iding (rechts) werd in 1996 de éérste SP-wethouder in Nederland en, dankzij het afscheid van burgemeester van Veldhuyzen (hij ging toen net met pensioen), ook maar meteen (loco)burgemeester, ook de éérste in Nederland. Henk van Gerven (links met bloemen), volgde een maand later als wethouder Sociale zaken.

De zogeheten progressieve coalitie houdt stand tot de gemeenteraadsverkiezingen in 1998. Die worden een triomf voor de SP afdeling Oss. Met 13 zetels wordt de SP fractie eindelijk de grootste. Het nieuwe college bestaat uit wethouders van de SP uit de lokale partij VDG en de PvdA. De coalitie beschikt over 19 van de 33 zetels. Het CDA verliest 3 raadszetels waarmee ze op 8 zetels uitkomt, nog altijd de tweede grootste partij van de stad.

Maar dan gebeurt het onverwachte. Halverwege de rit breekt de PvdA met de coalitie waardoor ze haar meerderheid in de raad kwijt is. Het drama lijkt het spiegelbeeld van wat het CDA in de vorige periode is overkomen toen de VDG uit de coalitie stapte. De SP stond toen meteen klaar om het stokje over te nemen. Nu staat het CDA klaar. 

Vanwaar die plotseling breuk met notabene een progressieve partij als de PvdA? De SP afdeling Oss maakt er in zijn historisch overzicht weinig woorden aan vuil.

“Op maandag 27 maart 2000 berichtte de PvdA, dat ze niet verder wilden in een coalitie met de SP. Als een donderslag bij heldere hemel kwam dit bericht bij het bestuur terecht. Ondanks het feit dat we sinds deze crisis opnieuw in de oppositie belandden, was de stem van de SP duidelijk hoorbaar in Oss. Door het vormen van een machtsblok tegen de SP kon het college helaas een stempel drukken op het beleid.” (SP afdeling Oss)

Toch moet het voor de SP een heel grote teleurstelling zijn geweest dat de PvdA nu net op het moment suprème van de macht afhaakt. SP Wethouder Jules Iding zegt er niets van te begrijpen. De PvdA wil ineens niet meer onderhandelen. Hun wethouder Tuerlings stapt uit het stadsbestuur met als argument dat de SP een onverantwoord financieel beleid voert.Volgens Iding een smoes om het college op te blazen maar waarom die smoes?

Iding is zwaar teleurgesteld en ontgoocheld. Hij kan het haast niet geloven. “Maar zonder de PvdA verder regeren kan niet; want samen met de VDG hebben ze maar 16 van de 33 zetels, dus dan kun je wachten op een motie van wantrouwen. Daarom hebben de andere wethouders vandaag hun ontslag ook aangekondigd. Binnen vier jaar beleeft Oss de tweede collegecrisis. En opnieuw is de perspectiefnota het struikelblok.” (Blz.451 in ‘Het Geheim van Oss’)

De actiereflexen van de SP staan meteen weer strak. Er wordt een pamflet gemaakt in de vorm van een open brief van wethouder Iding aan de inwoners van Oss. Daar spreekt hij zijn onbegrip uit voor het uittreden van de PvdA en noemt hij de vele goede daden van het college alsook de plannen voor de toekomst. Dat de SP zou potverteren wijst hij van de hand. De provincie heeft immers de begroting goedgekeurd.

 

26. HOE ZIT DAT IN OSS? HET CDA BLIJFT AAN DE MACHT

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1990 boekt de SP opnieuw winst waardoor het aantal zetels in de raad op 8 komt (bijna 27% van de stemmen). Het CDA is de SP dan nog altijd de baas met 11 zetels (35% van de stemmen). De PvdA behaalt 6 zetels (bijna 18%). CDA en PvdA hebben samen genoeg om een klassieke Rooms-Rood college te vormen (17 van de 31 zetels).

Volgens eigenzeggen van de SP krijgen ze geen kans van het CDA.

“Voor het éérst was er sprake van een serieuze kans om door te dringen tot het college. Het CDA wilde daar echter absoluut niet aan. Een wethouder mochten we leveren als we verder onze mond hielden, dat is echter niét de werkwijze van de SP. Onze principes moeten duidelijk naar voren komen in het college, maar daar kregen we absoluut géén mogelijkheden voor.” (Historie SP afdeling Oss) 

Een oproep aan de PvdA om met D66 (3 zetels)  een meerderheidscollege van 17 zetels te vormen vindt geen gehoor bij de PvdA. De SP probeert dan alsnog de publieke opinie te mobiliseren met een open brief aan de PvdA zodat de Ossenaren in ieder geval weten dat de SP wil meebesturen maar niet onder de voorwaarden die het CDA stelt. Het mag niet baten. De PvdA blijft onvermurwbaar en kiest opnieuw voor een Rooms-Rood college.

Dat de SP door de andere politieke partijen buiten het college wordt gehouden, bevestigt de eerder aangehaalde burgemeester Eppo van Veldhuizen. Hij zegt zeker te weten dat Marijnissen mee heeft willen doen aan het college. Hij betwijfelt het verhaal van de andere fracties dat de SP beweerde mee te willen doen met het college maar het niet echt wilde. 

Veldhuizen heeft een scherpe mening over welke partij het meest afwijzend stond tegenover de SP. “Ik denk dat het CDA nog feller in haar afwijzing was dan de PvdA.” (blz. 374 in Het Geheim van Oss)

Bij de als gevolg van een gemeentelijke herindeling gehouden gemeenteraadsverkiezingen in 1993 wordt de SP fractie weer een zetel groter (9 stuks). Daar was de SP zelf door verrast.

“Door de gemeentelijke herindeling, Oss werd vergroot met Berghem, Megen, Haren en Macharen, groeide de gemeente Oss uit tot een fors stadje. Aangezien we in de dorpen niet zo bekend waren als in Oss, was de verwachting dat de SP met het behoud van zijn 8 zetels in de gemeenteraad, al erg goed zou scoren. Vriend en vijand waren dan ook zeer verrast dat we toch nog een zetel extra zouden behalen…Jan Marijnissen ging zich nu volledig toeleggen op zijn lijsttrekkerschap voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer, naast zijn werk in Provinciale Staten.” (SP Historie)

Het CDA behaalt 11 zetels en blijft dus opnieuw de grootste partij. De PvdA halveert tot 3 zetels. In plaats daarvan komt de nieuwe lokale partij ‘Voor de Gemeenschap’ VDG met 5 zetels. Die partij is opgericht om de belangen van de bewoners in vooral de buitengebieden die voortaan bij de gemeente Oss horen, in de gemeenteraad te bewaken.

Dat lokale politieke ontwikkelingen hemelsbreed kunnen verschillen van landelijke ontwikkelingen blijkt even later tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Terwijl in Oss het CDA met 11 zetels gelijk blijft, verliest het CDA met partijleider Brinkman maar liefst 20 zetels. D66 boekt landelijk 12 zetels winst. De PvdA leed een verlies van 12 van de 49 zetels. De VVD bleef in Oss met 3 zetels gelijk maar won landelijk 9 zetels. De SP kreeg voor het eerst twee zetels in de Tweede Kamer. Eindelijk haalde de SP ook een plek in Den Haag. 

Toch is er wat veranderd. De PvdA geeft te kennen voor een zogeheten progressief college te zijn met SP en D66. Door de halvering van de PvdA en het verlies van een zetel van D66 zit dat er helaas niet meer in. Dus komt er een college van CDA, VVD en VDG. 

Ondanks dat de PvdA van gedachte veranderd is, wat te maken zou kunnen hebben met het vertrek van de dominante Marijnissen naar de landelijke politiek, vist de SP opnieuw achter het net van de bestuursmacht.