25. TERUG NAAR NIJMEGEN. LEVENSKUNSTENAAR

 

Dora en Frans wandelen door het winterse park van Dekkerswald

Frans begint aardig op te knappen. Het idee om zijn Colombiaanse vrienden uit te nodigen voor een afscheid raakt op de achtergrond. Hij is weer terug in het land van de levenden. Mijn bezoeken doen hem goed. Ik ben niet zijn enige bezoeker,  maar wel de enige met wie hij een vriendenkring in Colombia deelt wat maakt dat je toch wat meer te praten hebt. 

Onze wandelingen, de goede verzorging waaronder vooral het regelmatig goed en gezond eten en de rust doen hem goed. Er staat geen telefoon naast zijn bed en hij kan genieten van klassieke muziek.

Naast de pleegzuster die ik af en toe aantref, heb ik slechts een bezoeker meer ontmoet. Dat is de zoon van de geneesheer directeur van Dekkerswald. Hij is jonger dan ik en erg verlegen, haast te verlegen om te praten. Ik heb de indruk dat hij moeite heeft zijn draai in het leven te vinden en daarom geestelijke hulp zoekt bij Frans. Zoals altijd draait het in het leven om zingeving. Frans kennende probeert hij hem daarbij te helpen. 

Tijdens onze wandeling door het winterse park met de nog kale bomen en struiken voeren we gesprekken die dankzij Frans luchtig en relativerende blijven zonder te bagatelliseren. Zwaarwichtigheid ligt hem niet en dat bevalt me prima.

Als ik weer eens begin over de jonge Marx luistert hij met enige welwillendheid. Hij vindt dat de jonge Marx het zichzelf veel te moeilijk maakt maar dat doen nu eenmaal alle jonge studenten. Ze zijn druk met de ontdekking van de wereld en zich afzetten tegen de vorige generatie net als Marx die zijn leermeester Hegel op zijn kop zette.

De meesten blijven zonder erg steken in wat al langer is beweerd of bedacht. Weinigen ontdekken een nieuwe wereld en waarheid zoals Marx die met zijn filosofie zijn eigen zingeving schiep, een zingeving die volgens hem de mensheid zou verlossen van zijn vervreemding en ellende.  

Maar geen enkele filosofie is in staat om de gebroken wereld ofwel het verloren paradijs te herstellen, ook Marx niet. Het enige antwoord dat overblijft is een eigen zingeving gepaard aan levenskunst en dat moet je zelf uitvogelen.

27. HET BELOOFDE LAND. LEVENSKUNST

 

Twee straatjongens rijden op een stuk karton mee met een bus. (Krantenfoto)

In het centrum van Bogotá zie je groepen zwervende straatkinderen, voornamelijk jongens, hier en daar ook een meisje. Ze vermaken zich met gratis ritjes door achter bussen of vrachtauto's te gaan hangen. Ze stelen om te eten. In de kranten lees ik dat sommige straatkinderen in rioolbuizen wonen en lijm of cement snuiven om even van de wereld te zijn. Het zijn kinderen die nog slechter af zijn dan de zakken rollende weeskinderen van Oliver Twist in het gelijknamige boek van Dickens (1837-1839). Die straatkinderen hadden tenminste nog een dak boven hun hoofd en een beschermheer die voor eten zorgde. Dat kun je van de straatkinderen in Bogotá niet zeggen. Hun leven is na 150 jaar Dickens nog altijd miserabel.

Ondanks dat zoveel straatkinderen in misère op straat of in krottenwijken leven, praat niemand over geboortebeperking. Het gezin is zeker voor arme mensen het enige houvast. Als dat in het ongerede raakt, wordt de ellende en de eenzaamheid nog groter. Bij een gezin horen kinderen. De idee dat kinderen een belemmering zouden zijn voor je eigen ontwikkeling, levenskansen, carrière of wat dan ook bestaat niet. Zulke ideeën krijg je pas als je mogelijkheden hebt en die hebben arme mensen niet. Dus blijven ze doen wat ze altijd hebben gedaan, kinderen krijgen.

De katholieke kerk doet daar niks aan af. Colombia is een door en door katholiek land waar de moderne scepsis over geloof en kerk (nog) niet bestaat. De kerk is er ondanks alle tegenstrijdigheden springlevend en zoals bekend is Rome geven gezin en kind zin aan het leven en is geen voorstander van voorbehoedmiddelen. Kinderen zijn volgens de Roomse kerk de bevestiging van de liefde tussen man en vrouw en daarbij moet de natuur vanzelfsprekend zijn loop hebben. Voorbehoedmiddelen waaronder de pil zijn onnatuurlijk en misschien wel tegennatuurlijk. Het zouden wel eens uitvindingen van de duivel zelve kunnen zijn. Maar of arme mensen zich veel aantrekken van deze Roomse leer is de vraag. De mensen gaan hun gang, Roomse kerk of niet.

Merkwaardig genoeg blijkt het moeilijke en armoedige leven ondanks alles toch ook een bron van vreugde te zijn, met of zonder kinderen. Levenslast en levenslust verzoenen zich tot levenskunst. Men weet vreugde te putten waar ogenschijnlijk weinig of geen vreugde te putten valt. Je zou het overlevingskunst kunnen noemen, een kunst die je vanzelf leert als je arm bent.

De Colombiaanse levenskunst kom je overal tegen en werkt aanstekelijk. Het is een combinatie van genieten van het moment, de aanvaarding van je lot en het besef dat er geen zekerheden zijn behalve dan de dood. Misschien is het krijgen van kinderen uit liefde de enige echte uitdaging van de dood. Met kinderen geef je het leven door. Kinderen zijn en blijven de hoop voor de toekomst.

(wordt vervolgd)