36. HOE ZIT DAT IN OSS? DORPS EN STADSLEVEN

 

De bovenstaande foto's laten het verschil zien tussen het leven van mijn meer dorpse opa en oma (links) aan mijn vader's kant en mijn meer stadse oma en opa (rechts) aan mijn moeder's kant. Beide foto's zijn gemaakt ter gelegenheid van het 25 jarige huwelijk van de beide echtparen.

De betekenis van Organon en Zwanenberg voor de sociaal-economische ontwikkeling van Oss in de twintigste eeuw is niet te overschatten. Saal Zwanenberg heeft mede met de oprichting van deze twee bedrijven van het dorp Oss een industrie stad gemaakt. 

Enerzijds is het toeval, anderzijds ligt het voor de hand dat broers van mijn beide ouders bij Zwanenberg werkten. Mijn opa aan moeder's kant werkte er als chef. Mijn vader heeft er gewerkt als slager. Het is duidelijk dat Zwanenberg een belangrijke werkgever voor mijn familie was.

Tussen de familie van mijn vader en moeder bestond een verschil in sociale status die terug te leiden is naar de verandering van Oss van een voornamelijk boerendorp naar een meer stadse samenleving.

Die overgang begon in de tweede helft van de negentiende eeuw met de opkomst van de boterfabrieken van Jurgens en van den Berg, de exportslachterij van Zwanenberg en de tapijtfabrieken. Oss was een uit de kluiten gewassen boerendorp met weliswaar stadsrechten maar een beperkt stadsleven voornamelijk bestaande uit de middenstand en hoger opgeleiden, die meestal van buiten Oss kwamen. 

De Ossenaren waren voornamelijk kleine boeren met een gemengd bedrijf dat wil zeggen enkele stuks vee en kleinschalige akkerbouw. Het bestaan van die boeren varieerde van armoede tot sober. Hun huizen waren lage boerderijen met in het voorste gedeelte de woning en in het achterste gedeelte de deel voor de koeien, varkens of ander vee. Men kon ternauwernood leven van het boerenbedrijf en dus waren neveninkomsten uit de fabrieken welkom. Dankzij de lagere school kon men lezen en schrijven maar daar bleef het bij. 

Met zijn grote veemarkt was Oss een regionaal knooppunt waar levendig gehandeld werd in paarden, koeien, varkens enz. gereedschap en andere benodigdheden voor het boerenbedrijf zoals kruiwagens. Onze buurman, de boerderij annex timmerwerkplaats van de gebroeders Heijmans aan de Berghemse weg, heeft nog lang op de markt gestaan met houten kruiwagens. Het einde van die veemarkt in de eerste helft van de twintigste eeuw markeert min of meer het einde van de overgang van plattelands samenleving naar een stedelijke samenleving.

KLIMAATKERK?

 

Er was een tijd dat de Roomse Kerk haar gelovigen op het hart drukte schuld te bekennen vanuit het eenvoudige beginsel hoe meer schuld, hoe meer macht en geld. Niks zo erg als een schuldgevoel. Je raakt er van in de stress. Wat voor schuld? Dat kan van alles zijn. Je staat nu eenmaal bij de Heer je schepper in het krijt. Om er zeker van te zijn dat je straks na je dood niet naar de hel gaat, kon je een schuldbekentenis bij de kerk kopen, aflaat genoemd. Hoe meer aflaten, hoe meer de Heer een oogje toeknijpt en zijn hemelpoorten gastvrij open zet. Schuld afkopen heet dat.

Veel mensen geloofden dit verhaal al zal de ene pastoor het met meer overtuiging verkocht hebben dan de ander. Dat de oprichter van de Roomse Vereniging Jezus Christus met zijn dood aan het kruis de schuld van alle mensen op zich genomen had, ontging de meeste gelovigen. Erger nog, ze dachten dat zij ook nog eens schuldig waren aan Zijn dood.

Veel kerkvaders zaten er niet mee. Hoe meer verwarring over schuld en aflaten, hoe meer ze verdienden. Totdat oprechte kerkvaders en gelovigen door kregen dat schuld en schaamte een koehandel was geworden waarmee corrupte geestelijken zich verrijkten.
 
Nu moeten we ons schuldig voelen dat we vlees eten of dat we vliegen. Vliegen en vlees eten zou bijdragen aan de klimaatschuld vanwege de CO2 uitstoot die het broeikaseffect veroorzaakt en dus de klimaatverandering. We moeten ons ook schuldig voelen voor het gebruik van de fossiele brandstoffen van Moeder Aarde en het misbruik van Vader Aarde. Hoe kunnen we die schulden afkopen?
Met meer belastingen? Door op Groen Links te stemmen? Door geen vlees meer te eten?

Wetenschappers en met name klimatologen helpen dit soort schuldgevoelens verspreiden en er zelfs jongeren mee te belasten die nog aan hun leven moeten beginnen. Dezelfde wetenschappers maken anders denkende wetenschappers verdacht alsof het niet hoort om te twijfelen, om sceptisch te zijn.  Een dergelijke houding past niet bij de wetenschap en eigenlijk nooit bij welke vrije en onderzoekende geest dan ook.