DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 47

Het percentage geldige stemmen ten gunste van de terugkeer van Koning Leopold III, per kiesarrondissement.

Donkergroen is grote meerderheid voor, groen is meerderheid voor, oranje is bijna 50% voor

en rood is de meerderheid tegen (Wikipedia: Koningskwestie).

Na de Tweede Wereldoorlog kwamen de Vlaamse en Franstalige Gemeenschap tegenover elkaar te staan als gevolg van de zogeheten koningskwestie, die al vanaf het begin van de oorlog dateerde. Koning Leopold III besloot tegen de wens van zijn naar Frankrijk gevluchte regering, in België achter te blijven als krijgsgevangene van de Duitse bezetter. Dit meningsverschil zou hem parten blijven spelen tot aan zijn gedwongen aftreden in 1950. Zijn bezoek aan Hitler in Berchtesgaden en zijn tweede huwelijk (de geliefde Koningin Astrid was voor de oorlog bij een auto ongeluk in Zwitserland om het leven gekomen) maakten er de zaak niet beter op. 


Na de bevrijding van België stonden voor en tegenstanders van de koning lijnrecht tegenover elkaar. De tegenstanders konden het niet eens worden en dus zat er voor koning Leopold III niets anders op dan in ballingschap in Zwitserland de politieke ontwikkelingen af te wachten. De Christelijke Volks Partij CVP , zelf voorstander van de terugkeer van de koning, besloot na de verkiezingsoverwinning in 1949, aan te sturen op een volksraadpleging (referendum) om op die buitengewone manier het politieke meningsverschil tussen voor en tegenstanders van koning Leopold III voor eens en altijd te beslechten. Maar de volksraadpleging maakte de zaak er niet beter op.


“De uitslag verdeelde de twee gemeenschappen van het land. Bijna 58% stemde voor Leopolds terugkeer en 42% tegen. In Vlaanderen stemde de meerderheid voor in alle provincies. In Wallonië stemde de meerderheid in de rurale provincies Namen en Luxemburg voor. De dichtbevolkte geïndustrialiseerde provincies Luik en Henegauwen waren tegen. In het arrondissement Brussen was een kleine meerderheid tegen, terwijl in het tweetalige Brabant een nipte meerderheid voor was.” (Zie Wikipedia: Koningskwestie)

 
Ondanks deze meerderheid voor het aanblijven van de koning braken er stakingen uit tegen zijn terugkeer. In Wallonië volgde zelfs een algemene staking. Om uit deze nieuwe impasse te komen, werden in 1950 opnieuw verkiezingen gehouden die weer een absolute meerderheid voor de CVP opleverde waarop de nieuw gevormde regering de koning terugbracht naar België.

Maar opnieuw weigerden de tegenstanders zich neer te leggen bij de tot 3 keer democratisch tot stand gekomen meerderheid. En weer braken stakingen uit bij de tegenstanders in Wallonië én in Vlaanderen. Er zat niets anders op dan een compromis te zoeken om het land van verdergaande bestuurlijke chaos en destabilisering te redden. Koning Leopold zou zo spoedig mogelijk, d.w.z. binnen een jaar, aftreden ten gunste van zijn zoon prins Boudewijn.
 
Het politieke gevaar voor een verdeeld land was bezworen maar voor hoe lang? De koningskwestie had een permanente zwakheid in de Belgische democratie bloot gelegd namelijk dat een democratische meerderheid niet volstaat om een besluit te nemen. Daarmee had voor veel Vlamingen het conflict haarscherp aangetoond dat zij als Vlaamse meerderheid de koers van hun land nooit zouden kunnen bepalen tenzij ze als Gemeenschap over meer autonomie en zelfbeschikkingsrecht zouden beschikken. Daarom wordt de Belgische politiek  sindsdien beheerst door communautaire spanningen tussen de beide Gemeenschappen in plaats van de door de socialisten geheiligde tegenstelling kapitaal-arbeid.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 46

 

De IJzertoren werd in de jaren dertig van de vorige eeuw gebouwd als een monument ter herdenking van de gevallen Vlaamse soldaten in de Eerste Wereldoorlog en als uitdrukking van de Vlaamse wil tot  politieke zelfstandigheid. De letters VVK-AVV staan voor Vlaanderen voor Kristus en Alles Voor Vlaanderen. In 1946 werd de toren door een aanslag vernietigd. In de jaren vijftig werd de toren op dezelfde plek bij Diksmuide in Vlaamse Westhoek waar de slag aan de IJzer plaatsvond, opnieuw opgebouwd. De toren is ingericht als museum over oorlog, vrede en Vlaamse ontvoogding. (Wikipedia: IJzertoren, IJzerbedevaart)

De zinsnede “In België is voor de Walen alles, voor de Vlamingen niets” in de eerste open brief aan Koning Albert I van de Vlaamse soldaten ten tijde van de Eerste Wereld Oorlog ligt het hele conflict besloten dat tot de dag van vandaag de Belgische politiek beheerst onder de noemer “communautaire spanningen”.

De Vlaamse Beweging organiseerde zich na de Eerste Wereldoorlog politiek in de Frontbeweging. “Tijdens het interbellum bereikte de Vlaamse Beweging, partijpolitiek georganiseerd in de Frontpartij, haar hoogtepunt. Getuige daarvan de Bormsverkiezing op 9 december 1928 en de eerste belangrijke overwinning met de taalwetten in 1932.” (Wikipedia: Vlaamse Beweging)

De samenwerking van Vlaamse politieke leiders met de Duitse bezetter, waaronder August Borms van de Frontpartij, tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, leidde tot een terugslag van de Vlaamse Zaak.

“Tijdens de Tweede Wereldoorlog gingen opnieuw delen van de Vlaamse Beweging over tot collaboratie. De repressie na de oorlog leidde tot zeer harde bestraffingen: meer dan 400.000 dossiers, 240 doodstraffen, zoals in het geval van Leo Vindevogel en August Borms. De Vlaamse Beweging was organisatorisch vernietigd en moreel in diskrediet gebracht. Toch werd in mei 1949 reeds de Vlaamse Concentratie opgericht, de eerste naoorlogse Vlaamsgezinde partij die vooral streefde naar amnestie voor de getroffenen van de repressie en epuratie.” (Wikipedia: Vlaamse Beweging)

Maar die terugslag was niet voor lang. Het opblazen van de eerste IJzertoren (maart 1946) blies de Vlaamse Beweging tevens nieuw politiek leven in. “De IJzertoren is in de eerste plaats een herdenkingsmonument voor de Vlaamse gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog maar hij staat tegelijk ook symbool voor de aan de IJzer ontstane wil tot meer meer politieke verzelfstandiging van Vlaanderen. De jaarlijkse IJzerbedevaart aan de voet van de toren is een politieke manifestatie tegen oorlog en voor Vlaams zelfbestuur.” (Wikipedia: IJzertoren)

De daders van de aanslag zijn in nevelen gehuld. “De omstandigheden rond de verwoesting van de toren en de afwikkeling erna vormen in de Belgische naoorlogse periode, zij  het in een andere context, een al even beladen dossier als de moord op Julien Lahaut op 11 augustus 1950.” (Wikipedia:IJzertoren)

“Julien Lahaut was een Belgische politicus en destijds voorzitter van de Kommunistische Partij van België (KPB). Het werd vermoord een week nadat Boudewijn op 11 augustus 1950 de eed als Koninklijke Prins aflegde en iemand op de plechtigheid “Vive la République” riep. Lahaut werd aangeduid als de persoon die dit geroepen zou hebben maar daar is ook vaak aan getwijfeld.” (Wikipedia: Julien Lahaut). 

Na 65 jaar stelden 3 historici dat de moord was gepleegd door een anticommunistische inlichtingen en actiedienst. Een gerucht zegt dat de aanslag is gepleegd door Leopoldisten, aanhangers van Koning Leopold III die in 1950 wegens zijn optreden tijdens en na de Tweede Wereldoorlog moest aftreden.

De IJzertoren werd opnieuw opgebouwd. In een crypte werden enkele bekende gesneuvelde Vlaamse soldaten begraven.



(verschijnt elke vrijdag)