Posts tonen met het label Cuba Spaans-amerikaanse oorlog. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Cuba Spaans-amerikaanse oorlog. Alle posts tonen

dinsdag 17 november 2026

DEEL 4. BRAM BEZOEKT GUANTANAMO BAY

 


In de driedelige serie “De Prooi” over de VS en Cuba komt Bram Vermeulen onvermijdelijk terecht bij de Amerikaanse marinebasis in de Guantánamo baai op de oostelijke punt van het eiland. 


Volgens Bram heeft Amerika altijd al Cuba willen hebben. Het eiland is als een eeuwig onbereikbare liefde voor de VS. De  Amerikanen mengden zich ongevraagd en uit eigen belang in de Cubaanse onafhankelijkheidsoorlog tegen de koloniale machthebber Spanje en bleven na de onafhankelijkheid van Cuba met de marinebasis Guantanamo Bay op het eiland aanwezig. 


Bram neemt daarmee het verhaal van Fidel Castro en de communistische partij over. De werkelijkheid is genuanceerder. De Amerikaanse overwinning op de Spaanse vloot (1898)  bracht Cuba de onafhankelijkheid waar Cubanen al sinds 1868 voor vochten. Spanje weigerde al die jaren de kolonie op te geven en sloeg de opstanden hardhandig neer waarbij honderdduizenden Cubanen omkwamen.


Een van de belangrijkste leiders van de opstand was de schrijver, dichter, schilder en journalist José Martí (1853-1895). Over het algemeen wordt hij beschouwd als de vader des vaderlands, vooral ook door het Castro regiem.  Hij stierf voordat Cuba officieel een onafhankelijke staat werd.(1902).


Hoewel de oorlog onder humanitaire vlag werd gevoerd, bedoeld om een einde maken aan de bloedige oorlog van de Spanjaarden tegen de Cubaanse opstandelingen, was er in Amerika meer in de hand. De Republikeinse Partijwas in de ban geraakt van het Manifest Destiny, een stroming die volhield dat het lot de Verenigde Staten had voorbeschikt tot een grote mogendheid uit te groeien, die zich kon meten met de Europese imperia. 


Daarnaast wilde vlootadmiraal Mahan naar voorbeeld van het Britse Rijke een grote vloot met zowel koopvaardijschepen als slagschepen, en havens in het Caribisch en Pacifisch gebied die een handelsimperium moesten samenbinden. 


Tot slot had een economische crisis in de VS begin jaren 1890 geleerd dat een overschot aan goederen op de binnenlandse markt desastreus was, dus zagen zakenlieden in de oorlog een middel om Spaanse kolonies over te nemen, die vervolgens als afzetmarkten voor Amerikaanse producten konden dienen. (Wikipedia, Spaans-Amerikaanse Oorlog) 


De overwinning op Spanje eindigde uiteindelijk in een 3 jaar durende Amerikaanse bezetting van Cuba (1899-1902). Voor het vertrek van de Amerikanen uit Cuba moest het land het Platt-amandement aan hun grondwet toevoegen. Met dat amendement behielden de VS economisch en politiek invloed en verkregen ze Guatánamo baai voor eeuwig. Vervolgens werden er democratische verkiezingen gehouden.


Gezien deze geschiedenis ligt een haat-liefde van Cuba met Amerika meer voor de hand. Enerzijds heeft Amerika hen geholpen de Spaanse koloniale macht definitief te verdrijven van het eiland en onafhankelijk en democratisch te worden. Anderzijds eiste Amerika als nieuwe machthebber invloed en militaire aanwezigheid op het eiland op. 


Deze haat-liefde verhouding strekt zich uit tot zo goed als alle Latijns Amerikaanse landen, inclusief die in het Caraïbisch gebied. Links haat het kapitalistische Amerika dat volgens hen een sta-in-de-weg is voor het door hen zo gewenste socialisme. Rechts daarentegen is geporteerd van het kapitalisme en de economische en militaire macht van Amerika. Daar tussen opereren de linkse en rechtse autocraten en  dictators. 


Zo lang ze de veiligheid van de VS niet bedreigden door met Rusland een ideologisch of strategisch partnerschap aan te gaan, lieten de VS ze ongemoeid. Ondertussen was de VS een opvangcentrum geworden voor ballingen en vooral armen die een betere toekomst wilden, een toekomst die de Latijns-Amerikaanse regeringen hen niet kon geven.


Arme boeren en arbeiders trokken massaal en illegaal naar de VS. Volgens het US Census Bureau telde de Latijns Amerikaanse bevolking in Amerika, Hispanics of Latinos genoemd, in 2025 ongeveer 70 miljoen mensen ofwel 20% van de Amerikaanse bevolking. Dat is meer dan de zwarte Amerikaanse bevolking die ongeveer 15% van de totale bevolking uitmaakt (ongeveer 48 miljoen).


Tweederde van die groep latinos is in de VS geboren en een derde in Latijns Amerika en de Caraïben. De grootste groep - ongeveer 40 miljoen - komt uit buurland Mexico, een al decennia lang autoritair centralistisch geregeerd land, gevolgd door Puerto Rico (6 miljoen) met zijn bijzondere status binnen de VS, en buureiland Cuba (2,5 miljoen) met zijn communistische dictatuur. 


De Latinos behouden hun eigen taal en cultuur als onderdeel van hun identiteit. In Miami en andere steden in de VS wordt net zoveel Spaans als Engels gesproken. De emancipatie en integratie van deze groep zal er toe leiden dat ze in de nabije toekomst een steeds grotere rol zullen gaan spelen in de Amerikaanse politiek wat op zijn beurt hoogst waarschijnlijk invloed zal hebben op de Amerikaanse politiek ten aanzien van Latijns Amerika. De huidige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Marco Rubio, van Cubaanse afkomst, is mede architect van het Cuba beleid van de regering Trump.