39. HET BELOOFDE LAND. DE REVOLUTIONAIRE LIBERALE BEWEGING

 

Voorpagina van het weekblad ‘VOZ Proletaria’ van de Colombiaanse Communistische Partij van 14 maart 1968. Als reactie op de opheffing van de Revolutionaire Liberale Beweging MRL, waar de partij een verbond mee had gesloten, kondigt de Communistische Partij Colombia een hergroepering van de links revolutionaire krachten aan onder de vlag van MRL del Pueblo. De Colombiaanse guerrillabeweging FARC onder leiding van Manuel Marulanda, bijgenaamd ‘Tiro Fijo’ (Vaste hand van schieten), was verbonden met de Communistische Partij en een bekende van Jaime Ucrós en Lopez Michelsen, waarmee gezegd wil zijn dat de links radicale leider eveneens deel uitmaken van de politieke elite. De kop van de krant is duidelijk: Tegen de Oligarchie.

Jaime Ucrós gaat er goed voor zitten en vertelt met veel details over de linkse rebellenclub die ze in de jaren zestig als liberale revolutionaire beweging binnen hun partij waren. Het voornaamste geschilpunt met hun moederpartij was het Frente Nacional,  de overeenkomst tussen de twee grote Colombiaanse politieke families van Liberalen en Conservatieven om voortaan om beurten de president van het land te leveren. 

Het akkoord was bedoeld om een einde te maken aan het letterlijk leeg bloeden van het platteland in de tien jaren dat de Violencia duurde (1948-1958), een heimelijke burgeroorlog tussen de Liberalen en de Conservatieven die vooral op het platteland werd uitgevochten en naar schatting 200.000 levens heeft gekost. 

Zij, de Liberale dissidenten vonden het een ondemocratisch akkoord en eisten dat het werd opgezegd. De verkiezingswinsten van hun beweging tijdens de parlements- en senaatsverkiezingen bevestigden hun gelijk. In 1964 viel ondnaks hun gelijk de beweging uiteen in een officiële fractie die kort daarna terugkeerde naar de Liberale Partij en de fractie van de abstentionisten, een radicaal linkse groep geïnspireerd door de Cubaanse revolutie. Tot die laatste groep behoorde Jaime. Met de terugkeer van de MRL in de moederschoot van de Liberale Partij eindigde het linkse avontuur. 

Zijn rebellie had hem geen windeieren gelegd. Hij werd ondanks zijn dissidentie parlementslid, senator, gouverneur van de staat Huila waar hij geboren is, ambassadeur in Panama, woordvoerder van Colombia bij de Verenigde Naties. Hij is getrouwd met Julia Barrós Conti, dochter van een voormalige Peruaanse minister.Kortom, hij werd een alom gerespecteerd politicus.

Zijn relaas bevestigt wat ik al dacht. De beide politieke partijen zijn politieke families waarvan de banden veel verder en dieper gaan dan politiek ideologische verwantschap. Ze vormen een hechte politieke elite of misschien nog sterker uitgedrukt een politieke kaste die teruggaat tot aan de Spaanse koloniale tijd. 

Net als in elke familie doen zich af en toe heftige politieke conflicten voor die op het eerste oog zouden moeten leiden tot een definitieve politieke scheiding maar na verloop van tijd onder invloed van familiebanden, gedeelde economische belangen en decennia lange vriendschappen slijten en uiteindelijk oplossen.

Een mooi voorbeeld van die verreikende onderlinge banden en vriendschappen is wat Alfonso Lopez Michelsen schrijft over zijn loyale vriend en politieke bondgenoot Jaime Ucrós.

“Van de militanten van de MRL, die veel en zeer waardevol waren, was Jaime mij het meest genegen. Hij was meer dan een volgeling of een discipel. Ik voelde duidelijk dat niet alleen de politiek ons pad kruiste, maar een hele familietraditie. Hij was de leider (LM gebruikt hier het typische Spaanse woord Caudillo voor leider) bij uitstek in Huila, de bakermat van de liberale revolutionaire beweging. Zijn  leiderschap was niet autoritair of bazig. Het was toegewijd aan de zaak, standvastig in zijn overtuigingen en ging onder alle omstandigheden correct te werk. Een uitzonderlijk eigenschap tijdens onze tours door Huila was zijn discrete woordgebruik. Terwijl leiders in andere delen van het land gebruik maakten van onze bijeenkomsten om zelf op te vallen, was Jaime erop uit ze tot een succes te maken door ze tot in de kleinste details voor te bereiden en erop te letten dat zijn toespraak ter introductie van zijn leider zo kort mogelijk was: twee of drie minuten om te iedereen verwelkomen en niet om zijn eigen verdiensten te benadrukken of kandidaturen te lanceren, laat staan regering programma’s."  

(wordt vervolgd)

38. HET BELOOFDE LAND. DE VADER VAN OSCAR

Links de vader van Oscar, Jaime Ucrós Garcia, met rechts van hem Alfonso Lopez Michelsen, leider van de MRL en later president van Colombia geworden (1974-1978).

 

De vader van Oscar is een verhaal apart. Aangezien ik voor mijn onderzoek naar de twee traditionele politieke partijen gesprekken zou willen hebben met politici die een belangrijke politieke functie hebben gehad, vraag ik aan Oscar of hij voor mij een gesprek kan regelen met zijn vader Jaime Ucrós, medeoprichter van de Movimiento Revolucionario Liberal een afsplitsing van de Liberale Partij. 

Hoewel de beweging na politiek succes te hebben gehad, weer is opgegaan in de moederpartij, zou ik toch graag weten hoe het de beweging is vergaan. Immers de leiders van de MRL spelen tot op de dag van vandaag een belangrijke rol in de Liberale Partij. Hun leider Alfonso Lopez Michelsen is zelfs presidentskandidaat.

Oscar houdt woord en belt me door dat zijn vader mij zondagochtend om een uur of tien verwacht. Ik bel op het afgesproken uur aan bij een groot statig huis in het centrum van Bogotá. De dienstmeid doet open. Ze brengt me naar de eerste verdieping waar ik tot mijn verbazing wordt ontvangen in zijn slaapkamer. 

Hij slaat nog net voor mijn binnenkomst een zijden kamerjas om waaronder vandaan ik twee magere in sloffen gestoken blote benen zie. Ondanks die aanblik zie ik een trotse Spanjaard voor me die alleen al vanwege zijn snor een tweeling broer zou kunnen zijn van de Spaanse surrealistische kunstenaar Dalí. Hij geeft me hartelijk de hand en wijst me op een lederen leunstoel in de hoek van de kamer. Hij zelf gaat op de rand van zijn bed zitten, steekt een sigaret aan en vraagt of ik koffie wil waarna hij de dienstmeid opdraagt twee koffies te brengen. 

Pas dan dringt het tot me door in wat voor een surrealistische situatie ik beland ben; een interview in de slaapkamer van een belangrijke Colombiaanse politicus alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Dat is even wennen. In denk niet dat me dat in Nederland ooit kan overkomen. Daarvoor zijn we een te formeel volk en missen we het gevoel voor drama en theater voor een dergelijke ontmoeting. 

Jaime Ucrós praat alsof we elkaar al jaren kennen. Als vriend van zijn zoon ben ik ook een vriend van hem, vindt hij. Hij begint met de vraag over mijn hoe en wat in Colombia. Het is niet voor het eerst dat ik die vraag krijg. Iedere Colombiaan die ik ontmoet wil weten waarom ik in Colombia ben en vooral wat ik van hun land vind. Blijkbaar ben je als Europeaan, soms zelfs al na enkele dagen verblijf in het land, in staat een oordeel te vellen over hun land. Ik vermoed uit onzekerheid. Colombianen hebben ontzag voor Europeanen. Ze zien Europa als een oude beschaving die aan de wieg heeft gestaan van Colombia. Gewoonlijk beperk ik me tot welwillende vriendelijkheden. 

In dit geval ben ik verplicht er dieper op in te gaan. Ik leg hem uit dat ik altijd al een voorliefde heb gehad voor Latijns Amerikaanse muziek en cultuur. Sinds ik politicologie studeer is mijn belangstelling alleen maar groter geworden door de aanstekelijke Cubaanse revolutie. Ik heb geprobeerd een stage te organiseren in Cuba maar dat mislukte. 

Toen ben ik op zoek gegaan naar een ander land waar ik stage zou kunnen lopen. Daarvoor had ik een begeleider ter plaatse nodig. Ik kwam na veel omzwervingen terecht bij professor pater Frans Rosier, waarmee zijn zoon ook bevriend is. Het was goed mogelijk geweest dat ik  elders op het continent terecht was gekomen. Uiteindelijk ben ik blij dat het Colombia is geworden. Het land is een afspiegeling van de revolutionaire dynamiek die het hele continent heeft bevangen en bedoeld is om een einde te maken aan het sociale onrecht en de armoede. Ik wil meemaken hoe dat in de praktijk in zijn werk gaat.

(wordt vervolgd)
 

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 30

Al voor de verkiezingen in 2014, toen peilingen aangaven dat de NV-A wel eens een monsterzege zou gaan behalen, probeerde men van alle kanten, maar vooral van de Waalse kant, partijleider Bart de Wever en zijn partij te demoniseren als een rechtse nationalist die België uit naam van het Vlaams nationalisme kapot wil maken. Ze zouden graag de N-VA in een politiek isolement willen drijven, een politiek ‘cordon sanitair’ zoals rond het Vlaams Belang. Dat zat er echter niet in. De Vlaamse basis van de NV-A is daarvoor te breed geworden, met dank aan de Christendemocraten die in het verleden een lijstverbinding hadden met de N-VA. 

Dat het extreem nationalistische Vlaams Belang nooit heeft mee geregeerd, ondanks dat het wel eens ongeveer 10% van de Vlaamse stemmen haalde, komt niet alleen door dat cordon sanitair. Door zijn ongenuanceerde standpunten op o.a. het gebied van vreemdelingenbeleid en migratie plaatst die partij zichzelf geregeld in een politiek isolement. Andere politieke partijen willen niet gezien worden in een coalitieregering met het Vlaams Belang.

Onder leiding van partijleider Bart de Wever behaalde de NV-A in 2014 de voorspelde monsterzege met bijna een derde van alle Nederlandstalige stemmen. Daarmee kwam de NV-A als een bijna onwrikbaar rotsblok midden in het Belgische politieke landschap te liggen. Walen en Vlamingen konden niet meer om het politiek georganiseerde Vlaams nationalisme heen, of ze nu wilden of niet.

Nu was de vraag hoe gaan N-VA en Bart de Wever met deze zege om?

(verschijnt elke vrijdag)