AMERICA LATINA. 2. HET VOLK REDT HET VOLK

 

Deze door CLAT Nederland uitgegeven poster is een kopie van de poster van CLAT zelve. Aan de rand van de poster staat Bevrijding. De leus met grote letters is "Alleen het volk redt het volk" met daaronder in kleine letters "Voor een arbeidersbeweging als beslissende factor bij de bevrijding van de volkeren van Latijns Amerika".

CLAT is radicaal links maar of dat zo ver gaat dat je hun vakbonden socialistisch kunt noemen zoals in het Wikipedia stukje over Dolf Coppes (zie vorige blog) gebeurt, is de vraag. Er zijn mensen die vinden van wel. Piet Brussel, de voorzitter van de Industriebond NKV, gaat zo ver om  CLAT communistisch te noemen en eigenlijk achter het IJzeren Gordijn van de Koude Oorlog thuishoort. 

Niet helemaal onbegrijpelijk. Zijn generatie herkent de taal van CLAT met zijn klasse analyse, kritiek op het kapitalisme en Noord Amerikaanse imperialisme als communistische praatjes. Bovendien hebben de Amerikanen ons bevrijd van het Nazisme. Wie dat heeft meegemaakt kan maar weinig kritiek verdragen op die bevrijders.

Voormannen van de katholieke vakbeweging als Piet Brussel zijn geschoold in de sociaal christelijke ethiek van pauselijke encyclieken als  Rerum Novarum over arbeid en kapitaal (1891), het modernere Populorum Progressio over de ontwikkeling der volken (1967) en andere encyclieken die het sociale vraagstuk behandelen. 

De encycliek Rerum Novarum legde de basis voor een katholieke sociale leer waarin vakbonden worden erkend als uiting van solidariteit tussen arbeiders in hun strijd voor een rechtvaardig loon, betere arbeidsomstandigheden en recht op bezit. Die erkenning wordt niet vertaald naar een Marxistische klassenstrijd. Integendeel, de encycliek is meteen ook een afwijzing van het Marxistische materialisme,  collectivisme en de dictatuur van het proletariaat.

Maar in het katholieke continent Latijns Amerika, met dank aan de Spaanse en Portugese veroveraars,  heeft Rerum Novarum na bijna 100 jaar maar weinig tot niks opgeleverd. De tegenstellingen tussen arm en rijk, tussen uitbuiting en overdaad zijn er zo schrijnend dat een negentiende eeuwse Marxistische klasse analyse voor de hand ligt. Uitzonderingen daar gelaten bekommert zelfs de katholieke clerus zich weinig over de uitbuiting van de arbeiders en de kleine boeren. 

Het lot van de Colombiaanse priester Camilo Torres is veelzeggend. Met zijn radicale politieke keuze voor de armen in Colombia werd hij door de conservatieve katholieke clerus maatschappelijk in de hoek gedreven waarbij hem ook nog zijn priesterschap werd ontnomen. Hij zag geen andere uitweg meer dan zich aan te sluiten bij een links bevrijdingsleger waar hij na korte tijd tijdens een actie de dood vond.

In veel zich katholiek noemende Latijns Amerikaanse landen wordt zelfs het recht op het organiseren van vakbonden nog steeds niet erkend. Vakbondsmensen worden er openlijk vervolgd en soms zelfs vermoord.

Maar een ding is een klasse analyse maken, een ander is de aanpak van de sociale strijd zelf.  CLAT roept met zijn leus dat  “het volk, het volk zal redden” (El pueblo salva el pueblo) niet op tot een klassenstrijd gevolgd door een dictatuur van het proletariaat of iets dergelijks en houdt zich nadrukkelijk aan het christelijk mensbeeld. De oproep is bedoeld om je lot zelf in handen te nemen en dat ook niet meer uit handen te geven.

Bij CLAT aangesloten katholieke werkende jongeren en vakbonden hebben wat dat aangaat hun lesje geleerd tijdens de revolutie op  Cuba (1958). Ondanks dat zij medestanders waren van de revolutie werd hen na de overwinning van Fidel Castro het recht ontnomen om mee te praten en te doen. Sommigen van hen zijn vanwege hun verzet tegen de dictatuur van Fidel Castro gevangen gezet, anderen gevlucht en actief geworden bij CLAT. 

AMERICA LATINA 1. CHRISTELIJK RADICALISME

Dolf Coppes in gesprek met Rangel Parra algemeen secretaris van de Latijns Amerikaanse boerenbond FCL aangesloten bij CLAT.

 

Met mijn baan bij CLAT Nederland valt mijn leven als het ware op zijn plaats. Ik heb me erop voorbereid sinds ik ben gaan studeren. Nu komt de stap van studie naar praktisch handelen.  

Met vakbondswerk heb ik van thuis uit enige ervaring. Ik heb daar meegemaakt dat vakbondswerk geen baan van negen tot zes is maar een heel leven en niet alleen voor mijn vader maar voor het hele gezin. Zo zal het mij ook wel vergaan. Gelukkig ziet Krullenbol dat zitten. 

Secretaris G ontpopt zich al snel als een collega. Hij hangt niet de secretaris uit. Per slot van rekening delen we dezelfde idealen en dat bindt ons. Er zijn uiteraard ook verschillen tussen ons maar die zijn met wederzijds respect overbrugbaar. Hij werkt geordend en gedisciplineerd, ik losjes en ongeregeld. Maar ik ben dan ook van het katholieke Oost Noord-Brabant, hij van de protestantse Noord Veluwe zoom. 

Activisme is ook niet nieuw voor me sinds mijn studententijd. Stil zitten en toekijken hoe het er in de wereld aan toe gaat, kan ik niet. Ook thuis geleerd, denk ik. Hoe dan ook, ik moet wat doen. Dat was bij de verkenners al zo. Pas dan kan ik mijn verbeelding en ideeën uitleven. Ondanks de financiële beperkingen is daar ruimte voor. Maar goed ook. Dat stimuleert de creativiteit.

CLAT Nederland is een idealistische vereniging opgericht door radicale christenen. Dat zijn katholieken en protestanten die  het geïnstitutionaliseerde en geritualiseerde - het kerkse - geloof verlaten hebben en op zoek zijn gegaan naar een nieuwe invulling van oorspronkelijke christelijke waarden als (naasten)liefde, medemenselijkheid, sociale rechtvaardigheid en solidariteit.

Dolf Coppes is zo een radicale christen. Eerst heeft hij de Politieke Partij Radicalen mee helpen oprichten en een jaar later CLAT Nederland.

“Coppes zette zich jarenlang in voor Latijns-Amerika en richtte in 1965 CLAT-Nederland op, een solidariteitsbeweging met de socialistische vakbonden aldaar. Hij was ook zeven jaren voorzitter van de NCO, de voorganger van de huidige NCDO, Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling. Tussen 1972 en 1977 was hij lid van de Tweede Kamer voor de Politieke Partij Radikalen (PPR), waarvan hij mede-oprichter en gedurende twee jaar voorzitter was. De idealist en spirituele radicaal Dolf Coppes bedreef met hart en ziel politiek, maar hij achtte zichzelf eigenlijk niet zeer geschikt voor het harde politieke bedrijf. Begin jaren ’80 trok hij zich daaruit terug en wijdde hij zich aan het verbinden van zijn Rooms-Katholieke theologische achtergrond en zijn rijke pastorale ervaring met de Psychosynthese van Assagioli.” (Wikipedia: Dolf Coppes)

Ondanks deze verwantschap met de PPR is CLAT Nederland geen  verlengstuk van de PPR. Het is geen mantelorganisatie waar sommige radikaal linkse partijen zo graag gebruik van maken om een breed volksfront te suggereren. Ik leer de leden vooral kennen als mensen die het goed voorhebben met de medemens dichtbij en veraf, met de wereld dus.

Secretaris G. zelf is geen lid van de PPR. Hij is bij CLAT Nederland terecht gekomen via een goede vriend die wel tot de PPR behoort. Ikzelf heb in mijn studietijd wel eens overwogen om lid te worden van de PPR maar ook niet meer dan dat. Ik vond het net iets te wollig ofwel te weinig radicaal. 

Mijn gedachtegoed was toen linkser dan dat van de PPR maar bij een vakbond voel ik mij meteen thuis. Vandaar dat ik als student ook meteen lid ben geworden van CLAT Nederland. Het is een geniaal idee geweest van Dolf Coppes en de zijnen om de strijd voor sociale en economische rechtvaardigheid in Latijns Amerika te steunen via een vakbeweging daarginds.