1. DRIE BITCHES IN BONNEFANTEN

Tanja Ritterbex, "Self-portrait as a Milkmachine", 2024, mixed media (170x100x110)

Ik snap dat musea en galeries extra aandacht geven aan kunst gemaakt door vrouwen. Die zijn een paar honderd jaar onderbedeeld geweest in aandacht. De mannen domineerden de kunsten. 

Als reactie op deze kunst van mannen, vinden veel vrouwelijke kunstenaars dat ze vrouwelijke kunst moeten maken. Dat doen de drie exposerende vrouwen ( Bitches Brew) in het Maastrichtse Bonnefanten museum dan ook. Ze zijn - zoals dat heet - bezig met hun vrouw zijn.

Volgens de brochure bij het werk van Tanja Ritterbex (1985, Heerlen), zet zij “met woeste streken kleurrijke scènes neer die reflecteren op het vrouw-zijn, het moederschap en de male en female gaze.” 

Zo te zien, is vrouw zijn veel bloot zijn. Het zaalbrede schilderij “The Three Graces: three mothers, three sisters, three friends, three generations” (2026) tegen een wand met de meisjeskleur roze, liegt er niet om. Het is een picturale rijkdom (of warboel) van jewelste waar je als kijker gemakkelijk in verdwaald. In ieder geval is het gezellig, ook dat is vrouw zijn.

Centraal in haar expositie "Mama stelt Kopf"  staat de groteske moederpop getiteld “Selfportrait as a Milkmachine” (2014, mixed media) waaraan onmiddellijk is te zien dat het moederschap een minder luchtige zaak is. De reuzenpop verbeeldt haar moederschap  als een melkmachine voor haar pas geboren dochter Frida, die vermoedelijk is  genoemd naar de Mexicaanse feministe Frida Kahlo. Kahlo zelf kon geen kinderen krijgen, wat voor haar een traumatische ervaring was.

De moederpop laat weinig aan de verbeelding over. De vrouw worstelt met haar vrouw-en-moeder-zijn. Een bloederige vagina is de eyecatcher van de pop. Naar ik aanneem verwijst die naar de bevalling, van nature een bloederige aangelegenheid. 

Ik veronderstel dat de moederpop meteen ook een aanklacht is tegen het bekende, zoetsappige traditionele Moeder-met-Kind- beeld. Hoewel dat  beeld vermoedelijk voornamelijk bedoeld is geweest als troost en steun voor een moederschap. Een bevalling was toen gevaarlijk voor de gezondheid van moeder en kind. Het kraambed was nogal eens een doodsbed. Gelukkig is die tijd voorbij.

Blijkens haar zelfportret betekent het moederschap voor Tanja een dramatische aanslag op haar vrouw zijn. De gezelligheid is ver te zoeken. Op het schilderij “Laundry Day” zijn we getuige van een huiselijk tafereel. Het tafereel straalt gelatenheid uit. Blijkbaar is het moederschap niet zo gezellig.